<ioep 02,01> omnia quae leguntur de scripturis sanctis ad instructionem et salutem nostram intente oportet audire. maxime tamen memoriae commendanda sunt quae aduersus haereticos ualent plurimum, quorum insidiae infirmiores quosque et negligentiores circumuenire non cessant. mementote dominum nostrum et saluatorem iesum christum et mortuum esse pro nobis et resurrexisse: mortuum scilicet propter delicta nostra, et resurrexisse propter iustificationem nostram. sicut modo audistis quia discipulorum duorum quos inuenit in uia tenebantur oculi ne eum cognoscerent. et inuenit eos desperantes de redemptione quae erat in christo et existimantes iam illum passum et mortuum fuisse sicut hominem nec tamquam filium dei putasse semper uiuere, et in carne ita mortuum ut non reuiuisceret sed tamquam unum ex prophetis, sicut uerba eorum paulo ante qui intenti eratis audistis. tunc aperuit illis scripturas incipiens a moysen per omnes prophetas, ostendens eis omnia quae passus erat praedicta fuisse ne illi magis mouerentur si resurrexisset dominus et magis ei non crederent si de illo ista ante dicta non essent. firmitas enim fidei in eo est quia omnia quae euenerunt in christo praedicta sunt. discipuli ergo non eum agnouerunt nisi in fractione panis. et uere qui non sibi iudicium manducat et bibit in fractione panis christum cognoscit. postea et illi undecim putabant se spiritum uidere. praebuit se palpandum qui se praebuit crucifigendum. crucifigendum inimicis, palpandum amicis; medicus tamen omnium, et illorum impietatis et istorum incredulitatis. namque audistis cum actus apostolorum legerentur quot milia crediderint ex interfectoribus christi. si crediderunt postea qui occiderant, non erant credituri qui paululum dubitabant? et ipsis tamen - quod maxime debetis animaduertere et memoriae uestrae mandare quia contra insidiosos errores deus uoluit ponere firmamenta in scripturis contra quas nullus audet loqui qui quo modo se uult uideri christianum - cum se palpandum praebuisset, non illi suffecit nisi de scripturis confirmaret cor credentium. prospiciebat enim nos futuros in quo quod palpemus nos non habemus et quod legamus habemus. si enim propterea illi crediderunt quia tenuerunt et palpauerunt, nos quid facimus? iam christus ascendit in caelum; non est uenturus nisi in fine ut iudicet de uiuis et mortuis. unde credituri sumus nisi unde et ipsos palpantes uoluit confirmare? aperuit enim illis scripturas et ostendit eis quia oportebat pati christum et inpleri omnia quae de illo scripta sunt in lege moysi et prophetis et psalmis. omnem ueterem scripturam circumplexus est. quidquid illarum scripturarum est christum sonat, sed si aures inueniat. et aperuit eis sensum ut intellegerent scripturas. unde et nobis hoc orandum est, ut ipse sensum nostrum aperiat.

<ioep 02,02> quid autem ostendit dominus scriptum de se in lege moysi et prophetis et psalmis? quid ostendit? ipse dicat. breuiter hoc euangelista posuit ut nos nossemus quid in tanta latitudine scripturarum credere et intellegere debeamus. certe multae sunt paginae et multi libri. hoc habent omnes quod dixit dominus breuiter discipulis suis. quid est hoc? quia oportebat pati christum et resurgere tertia die. habes iam de sponso quia oportebat pati christum et resurgere. commendatus est nobis sponsus. de sponsa uideamus quid dicat ut tu cum cognoueris sponsum et sponsam, non sine causa ad nuptias uenias. celebratio enim nuptiarum omnis celebratio; ecclesiae nuptiae celebrantur. ducturus est uxorem filius regis, et ipse filius regis rex. et qui frequentant ipsi sunt sponsa. non quomodo in nuptiis carnalibus alii frequentant nuptias et alia nubit. in ecclesia qui frequentant, si bene frequentant, sponsa fiunt. omnis enim ecclesia sponsus christi est cuius principium et primitiae caro christi est; ibi iuncta est sponsa sponso in carne. merito carnem ipsam cum commendaret panem fregit, et merito in fractione panis aperti sunt oculi discipulorum, et agnouerunt eum. quid ergo dixit dominus scriptum esse de se in lege et prophetis et psalmis? quia oportebat pati christum. si non adderet et resurgere, recte illi plangerent quorum oculi tenebantur. sed et resurgere praedictum est. et ut quid hoc? quare hoc oportebat, pati christum et resurgere? propter illum psalmum quem uobis maxime commendauimus quarta sabbati, statione prima nouissimae hebdomadis. quare oportebat christum pati et resurgere? propter: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae, et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium. nam ut noueritis quia oportebat christum pati et resurgere, et hic quid addidit ut post commendationem sponsi commendaret et sponsam? et praedicari, inquit, in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipiens ab hierusalem. audistis, fratres. tenete. nemo dubitet de ecclesia quia per omnes gentes est. nemo dubitet quia ab hierusalem coepit et omnes, gentes impleuit. agnoscimus agrum ubi uitis plantata est. cum autem creuerit, non agnoscimus quia totum occupauit. unde coepit? ab hierusalem. quo peruenit? ad omnes gentes. paucae remanserunt; omnes tenebit. interea cum omnes tenet, aliqua sarmenta inutilia uisa sunt agricolae praecidenda, et fecerunt haereses et scismata. non uos inducant praecisa ut praecidamini. hortamini magis quae praecisa sunt ut rursus inserantur. manifestum est christum passum resurrexisse, ascendisse in caelum. manifesta est et ecclesiae quia praedicatur in nomine eius paenitentia et remissio peccatorum per omnes gentes. unde coepit? incipiens ab hierusalem. audit stultus, uanus, et quid amplius dicturus sum quam caecus qui tam magnum montem non uidet, qui contra lucernam in candelabro positam oculos claudit?

<ioep 02,03> cum eis dicimus: si christiani catholici estis, communicate illi ecclesiae unde euangelium toto orbe diffunditur; illi hierusalem communicate - quando eis dicimus, respondent nobis: non communicamus illi ciuitati ubi occisus est rex noster, ubi occisus est dominus noster, quasi oderunt ciuitatem ubi occisus est dominus noster. occiderunt iudaei quem in terra inuenerunt; exsufflant isti qui sedet in caelo. qui sunt peiores: qui contempserunt quia hominem putabant, an qui sacramenta eius exsufflant quem iam deo confitentur? sed oderunt uidelicet ciuitatem in qua occisus est dominus ipsorum. pii homines et misericordes multum dolent occisum esse christum et occidunt in hominibus christum. at ille dilexit illam ciuitatem et misertus est eius. inde dixit incipere praedicationem suam: incipiens ab hierusalem. ille ibi principium fecit praedicationis nominis sui, et tu exhorrescis communicationem illius ciuitatis? non est mirum si praecisus odisti radicem. quid ipse ait discipulis suis? estote sedentes in ciuitate quia ego mitto promissionem meam in uos. ecce quam ciuitatem oderunt. forte amarent si iudaei, interfectores christi, in illa habitarent. manifestum est enim omnes interfectores christi, id est iudaeos, expulsos esse de illa ciuitate. quae habebat saeuientes in christum habet adorantes christum. propterea illam isti oderunt quia christiani in illa sunt. ibi uoluit sedere discipulos suos et ibi illis mittere spiritum sanctum. ubi inchoat ecclesia nisi ubi uenit de caelo spiritus sanctus et inpleuit uno loco sedentes centum uiginti? duodenarius ille numerus decuplatus erat. sedebant centum uiginti homines, et uenit spiritus sanctus et inpleuit totum locum, et factus est sonus quasi ferretur flatus uehemens, et linguae diuisae sunt uelut ignis. audistis actus apostolorum; hodie lecta est ipsa lectio: coeperunt linguis loqui quomodo spiritus dabat eis pronuntiare. et omnes qui aderant illic de diuersis gentibus uenientes iudaei agnoscebant quisque linguam suam, et mirabantur illos idiotas et imperitos subito didicisse non unam aut duas linguas sed omnium omnino gentium. ubi ergo iam omnes linguae sonabant omnes linguae crediturae ostendebantur. isti autem qui multum amant christum et ideo nolunt communicare ciuitati quae interfecit christum sic honorant christum ut dicant illum ad duas linguas remansisse, latinam et punicam, id est afram solae sunt in parte donati; plus non habent. euigilemus, fratres. uideamus potius donum spiritus dei et credamus ante dictis de illo et uideamus inpleta quae ante dicta sunt in psalmo: non sunt loquellae neque sermones quorum non audiantur uoces eorum. et ne forte ipsae linguae uenirent ad unum locum et non potius donum christi uenit ad omnes linguas, audi quid sequitur: in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae uerba eorum. quare hoc? quia in sole posuit tabernaculum suum, id est in manifesto. tabernaculum eius caro eius; tabernaculum eius ecclesiae eius. in sole reposita est; non est in nocte sed in die. sed quare illi non agnoscunt? redite ad lectionem quo heri finis factus est et uidete quare non agnoscunt: qui odit fratrem suum in tenebris ambulat et nescit quo eat quoniam tenebrae excaecauerunt oculos eius. nos ergo sequentia uideamus et non simus in tenebris. unde non erimus in tenebris? si amemus fratres. unde probatur quia amamus fraternitatem? quia non conscindimus unitatem, quia tenemus caritatem.

<ioep 02,04> scribo uobis, filioli, quia remittentur uobis peccata per nomen eius. ideo filioli quia remissis peccatis nascimini. sed per cuius nomen remittuntur peccata? numquid per augustini? ergo nec per nomen donati. uiderit quis augustinus aut quis donatus. nec per nomen pauli nec per nomen petri. nam diuidentibus sibi ecclesiam et partes facere de unitate conantibus parturiens paruulos mater caritas in apostolo exponit uiscera sua, conscindit quodam modo uerbis ubera sua, plorat filios quos uidet efferri, reuocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere uolebant, repellit ab amore suo ut christus ametur, et dicit: numquid paulus pro uobis crucifixus est? aut in nomine pauli baptizati estis? quid dicit? nolo mei sitis. ut me cum sitis, me cum estote. omnes illius sumus qui pro nobis mortuus est, qui pro nobis crucifixus est. unde et hic: dimittuntur uobis peccata per nomen eius, non per hominis alicuius.

<ioep 02,05> scribo uobis, patres. quare primo filii? quia remittuntur uobis peccata per nomen eius et regeneramini in nouam uitam, ideo filii. patres quare? quia cognouistis eum qui a principio est. principium enim ad paternitatem pertinet. nouus christus in carne sed antiquus in diuinitate. quam antiquus putamus? quot annorum? putamus ne maior quam mater sua? maior plane quam mater. omnia enim per ipsum facta sunt. si omnia, et ipsam matrem antiquus fecit de qua nasceretur nouus. putamus ne ante matrem solam? et ante auos matris antiquus. auus matris ipsius abraham, et dominus dicit: et ante abraham ego sum. et ante abraham dicimus? caelum et terra antequam esset homo facta sunt. ante ista fuit dominus, immo est. optime enim non ait: ante abraham ego fui, sed: ante abraham ego sum. quod enim dicitur quia fuit non est, et quod dicitur quia erit nondum est. ille non nouit nisi esse. secundum quod deus est esse nouit; fuisse et futurus esse non nouit. dies est ibi unus sed sempiternus. non ponunt illum diem in medio hesternus et crastinus. hesterno enim die finito incipiens hodiernus uenturo crastino finietur. ille unus dies ibi est sine tenebris, sine nocte, sine spatiis, sine mensura, sine horis. quod uis illum dic. si uis, dies est; si uis, annus est; si uis, anni sunt. dictum est enim de ipso die: et anni tui non deficient enim de ipso die: et anni tui non deficient. quomodo autem dictus est dies? quando dictum est domino: ego hodie genui te. ab aeterno patre genitus, ex aeternitate genitus, in aeternitate genitus nullo initio, nullo fine, nullo spatio latitudinis quia est quod est, quia ipse est qui est. et nomen suum dixit moysi: dices eis: qui est misit me ad uos. quid ergo ante abraham? quid ante noe? quid ante adam? audi scripturam: ante luciferum genui te. postremo ante caelum et terram. quare? quia omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. ideo patres agnoscite. patres enim fiunt agnoscendo quod est ab initio.

<ioep 02,06> scribo uobis, iuuenes. filii sunt; patres sunt; iuuenes sunt. filii quia nascuntur; patres quia principium agnoscunt. iuuenes quare? quia uicistis malignum. in filiis natiuitas; in patribus antiquitas; in iuuenibus fortitudo. si malignus a iuuenibus uincitur, pugnat nobis cum. pugnat sed non expugnat. quare? quia nos sumus fortes, an quia ille fortis est in nobis qui inter manus persequentium infirmus inuentus est. ille nos fortes fecit qui persequentibus non restitit. crucifixus est enim ex infirmitate, sed uiuit in uirtute dei.

<ioep 02,07> scribo uobis, pueri. unde pueri? quia cognouistis patrem. scribo uobis, patres. commendat hoc et repetit: quia cognouistis eum qui a principio est. mementote patres esse. si obliuiscimini eum qui a principio est, perditis paternitatem. scribo uobis, iuuenes. etiam atque etiam considerate quia iuuenes estis. pugnate ut uincatis; uincite ut coronemini; humiles estote ne in pugna cadatis. scribo uobis, iuuenes, quia fortes estis, et uerbum dei in uobis manet, et uicistis malignum.

<ioep 02,08> haec omnia, fratres: quia cognouimus id quod a principio est, quia fortes sumus, quia cognouimus patrem, omnia ista quasi cognitionem commendant. caritatem non commendant? si cognouimus, amemus; nam cognitio sine caritate non facit saluos. scientia inflat; caritas aedificat. si confiteri uultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. confitebantur daemones filium dei et dicebant: quid nobis et tibi?, et repellebant. confitemini et amplectimini. illi enim timebant iniquitatibus suis; uos amate dimissorem iniquitatum uestrarum. sed quomodo poterimus amare deum si amamus mundum? parat nos ergo inhabitari caritate. duo sunt amores, mundi et dei. si mundi amor habitet, non est qua intret amor dei. recedat amor mundi et habitet dei; melior accipiat locum. amabas mundum; noli amare mundum. cum exhauseris cor tuum amore terreno, hauries amorem diuinum, et incipit habitare iam caritas de qua nihil mali potest procedere. audite ergo uerba purgantis modo. quasi agrum inuenit corda hominum. sed quomodo inuenit? si siluam inuenit, extirpat si agrum purgatum inuenit, plantat. plantare ibi uult arborem, caritatem. et quam siluam uult extirpare? amorem mundi. audi extirpatorem siluae: nolite diligere mundum - hoc enim sequitur - neque ea quae sunt in mundo. si quis dilexerit mundum, dilectio patris non est in ipso.

<ioep 02,09> audistis quia si quis dilexerit mundum, dilectio patris non est in ipso. ne quis dicat in corde suo falsum esse hoc, fratres. deus dicit; per apostolum spiritus sanctus locutus est. nihil uerius. si quis dilexerit mundum, dilectio patris non est in ipso. uis habere dilectionem patris ut sis cohaeres filii? noli diligere mundum. exclude malum amorem mundi ut inplearis amore dei. uas es, sed adhuc plenus es.  dei. uas es, sed adhuc plenus es. funde quod habes ut accipias quod non habes. certe iam renati sunt ex aqua et spiritu fratres nostri, et nos ante aliquot annos renati sumus ex aqua et spiritu. bonum est nobis. non diligamus mundum ne remaneant in nobis sacramenta ad damnationem nostram, non firmamenta ad salutem. firmamentum salutis est habere radicem caritatis, habere uirtutem pietatis, non formam solam. bona forma, sancta forma; sed quid uaet forma si non teneat radicem? sarmentum praecisum nonne in ignem mittitur? habe formam, sed in radice. quomodo autem radicamini ut non eradicemini? tenendo caritatem, sicut dicit apostolus paulus: in caritate radicati et fundati. quomodo ibi radicabitur caritas inter tanta siluosa amoris mundi? extirpate siluas. magnum semen posituri estis; non sit in agro quod offocet semen. haec sunt uerba extirpantia quae dixi: nolite diligere mundum nec ea quae sunt in mundo. si quis dilexerit mundum, non est caritas patris in illo. 

<ioep 02,10> quia omne quod in mundo est desiderium est carnis et desiderium oculorum et ambitio saeculi. tria dixit quae non est ex patre sed ex mundo est. et mundus transiet et desideria eius. qui autem fecerit uoluntatem dei manet in aeternum sicut et ipse manet in aeternum. quid uis: utrum amare temporalia et transire cum tempore, an mundum non amare et in aeternum uiuere cum deo? rerum temporalium fluuius trahit, sed tamquam circa fluuium arbor nata est, dominus noster iesus christus. adsumpsit carnem et resurrexit; ascendit in caelum. uoluit se quodam modo circa fluuium temporalium plantare. raperis in praeceps? tene lignum. uoluit te amor mundi? tene christum. propter te factus est temporalis ut tu fias aeternus quia et ille sic factus est temporalis ut maneret aeternus. accessit illi aliquid ex tempore; non decessit ex aeternitate. tu autem temporalis natus es et per peccatum temporalis factus es. tu factus es temporalis per peccatum; ille factus temporalis per misericordiam dimittendi peccata. quantum interest cum duo sunt in carcere inter reum et uisitatorem ipsius? homo enim aliquando uenit ad amicum suum et intrat uisitare eum, et ambo in carcere uidentur; sed multum distant et distincti sunt. illum causa premit; illum humanitas adduxit. sic in ista mortalitate nos reatu tenebamur. ille misericordia descendit; intrauit ad captiuum redemptor, non oppressor. dominus pro nobis sanguinem suum fudit. redemit nos; mutauit spem nostram. adhuc portamus mortalitatem carnis et de futura inmortalitate praesumimus et in mari fluctuamus, sed ancoram spei in terra iam fiximus.

<ioep 02,11> sed non diligamus mundum neque quae sunt in mundo. quae enim sunt in mundo desiderium est carnis et desiderium oculorum et ambitio saeculi. tria sunt ista ne quis forte dicat: quae in mundo sunt deus fecit, id est caelum et terram, mare, solem, lunam, stellas, omnia ornamenta caelorum. quae sunt ornamenta maris? omnia repentia. quae terrae? animalia, arbores, uolatilia. ista sunt in mundo; deus illa fecit. quare ergo non amem quod deus fecit? spiritus dei sit in te ut uideas quia haec omnia bona sunt, sed uae tibi si amaueris condita et deserueris conditorem. pulchra tibi sunt, sed quanto est ille pulchrior qui ista formauit? intendat caritas uestra. similitudinibus enim potestis instrui ne subrepat uobis satanas dicens quod solet dicere: bene nobis sit in creatura dei. quare illa fecit nisi ut bene nobis sit? et inebriantur et pereunt et obliuiscuntur creatorem suum. dum non temperanter sed cupide utuntur creatis, creator contemnitur. de talibus dicit apostolus: coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori qui est benedictus in saecula. non te prohibet deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem, sed adprobare et laudare ut ames creatorem. quemadmodum, fratres, si sponsus faceret sponsae suae anulum, et illa acceptum anulum plus diligeret quam sponsum qui illi fecit anulum. nonne in ipso dono sponsi adultera anima deprehenderetur quamuis hoc amaret quod dedit sponsus? certe hoc amaret quod dedit sponsus. tamen si diceret: sufficit mihi anulus iste; iam illius faciem nolo uidere, qualis esset? quis non detestaretur hanc amentiam? quis non adulterinum animum conuinceret? amas aurum pro uiro; amas anulum pro sponso. si hoc est in te ut ames anulum pro sponso tuo et nolis uidere sponsum tuum, ad hoc tibi arram dedit ut non te obpigneraret sed auerteret. ad hoc utique arram dat sponsus ut in arra sua ipse ametur. ergo dedit tibi deus ista omnia. ama illum qui fecit. plus est quod tibi uult dare, id est se ipsum qui ista fecit. si autem amaueris haec, quamuis illa deus fecerit, et neglexeris creatorem et amaueris mundum; nonne tuus amor adulterinus depuabitur?

<ioep 02,12> mundus enim appellatur non solum ista fabrica quam fecit deus, caelum, terra, mare, uisibilia et inuisibilia, sed et habitatores mundi mundus uocantur quomodo domus uocatur et parietes et inhabitantes. et aliquando laudamus domum et uituperamus inhabitantes. dicimus enim bona domus quia marmorata est et pulchra laqueata. et aliter dicimus bona domus; nemo ibi patitur iniuriam; nullae rapinae, nullae oppressiones ibi fiunt. modo non parietes laudas sed inhabitatores parietum. domus tamen uocatur siue illa siue illa. omnes enim dilectores mundi quia dilectione inhabitant mundum - sicut caelum inhabitant quorum sursum cor est et ambulant carne in terra - omnes ergo dilectores mundi mundus uocantur. ipsi non habent nisi ista tria: desiderium carnis, desiderium oculorum, et ambitionem saeculi. desiderant enim manducare, bibere, concumbere, uti uoluptatibus istis. numquid non est in his modus? aut quando dicitur: nolite ista diligere, hoc dicitur ut non manducetis aut non bibatis aut filios non procreetis? non hoc dicitur. sed sit modus propter creatorem ut non uos inligent ista dilectione ne ad fruendum hoc ametis quod ad utendum habere debetis. non autem probamini nisi quando uobis proponuntur duo, hoc aut illud. iustitiam uis an lucra? non habeo unde uiuam; non habeo unde manducem; non habeo unde bibam. sed quid si non potes habere ista nisi per iniquitatem? nonne melius amas quod non amittis quam iniquitatem committis? lucrum auri uides; damnum fidei non uides. hoc ergo, ait dominus, desiderium carnis est, id est desiderium earum rerum quae pertinent ad carnem, sicut cibus et concubitus et cetera huiusmodi.

<ioep 02,13> et desiderium oculorum. desiderium oculorum dicit omnem curiositatem. iam quam late patet curiositas? ista in spectaculis, in theatris, in sacramentis diaboli, in magicis artibus, in maleficiis - ipsa est curiositas. aliquando temptat etiam seruos dei ut uelint quasi miraculum facere, temptare utrum exaudiat illos deus in miraculis. curiositas est, hoc est desiderium oculorum. non est a patre. si dedit deus fac; obtulit enim ut facias. non enim qui non fecerunt ad regnum dei non pertinebunt. cum gauderent apostoli quia daemonia eis subiecta erant, quid eis ait dominus? nolite in hoc gaudere, sed gaudete quia nomina uestra scripta sunt in caelo. inde uoluit gaudere apostolos unde gaudes et tu. uae tibi enim si nomen tuum non est scriptum in caelo. numquid uae tibi si non suscitaueris mortuos? numquid uae tibi si non ambulaueris in mari? numquid uae tibi si non excluseris daemonia? si accepisti hoc unde facias, utere humiliter, non superbe. nam et de quibusdam pseudoprophetis dixit dominus quia facturi sunt signa et prodigia. ergo non sit ambitio saeculi. ambitio saeculi superbia est. iactare se uult in honoribus. magnus sibi uidetur homo siue de diuitiis siue de aliqua potentia.