[ioep 08,01] dilectio dulce uerbum, sed dulcius factum. semper de illa loqui non possumus. multa enim agimus, et diuersae actiones distendunt nos, ut non uacet linguae nostrae semper de dilectione loqui: nam nihil melius ageret lingua nostra. sed de qua semper loqui non licet, semper eam custodire licet. sicut nunc quod cantamus, alleluia, numquid semper hoc facimus? uix unius horae non toto spatio, sed parua particula cantamus, alleluia; et uacamus ad aliud. est autem alleluia, sicut iam nostis, laudate deum. qui deum laudat lingua, non semper potest: qui moribus deum laudat, semper potest. opera misericordiae, affectus caritatis, sanctitas pietatis, incorruptio castitatis, modestia sobrietatis, semper haec tenenda sunt: siue cum in publico sumus, siue cum in domo, siue cum ante homines, siue cum in cubiculo, siue loquentes, siue tacentes, siue aliquid agentes, siue uacantes; semper haec tenenda sunt; quia intus sunt omnes istae uirtutes quas nominaui. quis autem sufficit omnes nominare? quasi exercitus est imperatoris, qui sedet intus in mente tua. quomodo enim imperator per exercitum suum agit quodque placet; sic dominus Iesus Christus incipiens habitare in interiore homine nostro, id est in mente per fidem, utitur istis uirtutibus quasi ministris suis. et per has uirtutes quae uideri oculis non possunt, et tamen quando nominantur, laudantur: non autem laudarentur nisi amarentur, non amarentur nisi uiderentur; et si utique non amarentur nisi uiderentur, alio oculo uidentur, id est, interiori cordis aspectu: per has uirtutes inuisibiles, mouentur membra uisibiliter: pedes ad ambulandum; sed quo? quo mouerit bona uoluntas, quae militat bono imperatori. manus ad operandum; sed quid? quod iusserit caritas, quae inspirata est intus a spiritu sancto. membra ergo uidentur cum mouentur; qui iubet intus, non uidetur. et quis intus iubeat, prope ipse solus nouit qui iubet, et ille intus cui iubetur.

[ioep 08,02] namque, fratres, audistis modo, cum euangelium legeretur; certe si aurem ibi non tantum corporis, sed et cordis habuistis. quid ait? cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis. numquid hoc uoluit dicere, ut quaecumque bona facimus, abscondamus ab oculis hominum, et timeamus uideri? si times spectatores, non hebebis imitatores: debes ergo uideri. sed non ad hoc debes facere ut uidearis. non ibi debet esse finis gaudii tui, non ibi terminus laetitiae tuae, ut putes te totum fructum consecutum esse boni operis tui, cum uisus fueris atque laudatus. nihil est hoc. contemne te cum laudaris: ille in te laudetur, qui per te operatur. noli ergo ad laudem tuam operari quod bonum agis, sed ad laudem illius a quo habes ut bonum agas. abs te habes male agere, a deo habes bene agere. contra peruersi homines uidete quam praeposteri sint. quod faciunt bene, uolunt sibi tribuere: si male faciunt, deum uolunt accusare. conuerte hoc distortum nescio quid et praeposterum, faciens illud quodammodo capite deorsum: quod susum, faciens iusum; quod deorsum, faciens sursum. iusum uis facere deum, et te susum? praecipitaris, non eleuaris: ille enim semper sursum est. quid ergo? tu bene, et deus male? imo hoc dic, si uis uerius dicere, ego male, ille bene; et quod ego bene, ab illo bene: nam a me quidquid ago male. ista confessio firmat cor, et facit dilectionis fundamentum. nam si opera nostra abscondere debemus bona, ne uideantur ab hominibus; ubi est illa sententia domini in eo sermone quem habuit in monte? ubi hoc dixit, ibi et illud paulo ante dixit: luceant opera uestra bona coram hominibus. et non ibi cessauit, non ibi finem fecit; sed addidit, et glorificent patrem uestrum qui in caelis est. et apostolus quid ait? eram autem ignotus facie ecclesiis Iudaeae, quae in Christo sunt: tantum autem audientes erant quia qui nos aliquando persequebatur, nunc euangelizat fidem quam aliquando uastabat; et in me magnificabant deum. uidete quemadmodum et ipse, quia sic innotuit, finem non posuerit in laudem suam, sed in laudem dei. et quantum ad ipsum pertinet, uastator ecclesiae, persecutor inuidus, malignus, ipse confitetur, non nos conuiciamur. amat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanauit. magnitudinem enim uulneris manus medici secuit, et sanauit. uox illa de caelo prostrauit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit Saulum, et uiuificauit Paulum. Saul enim persecutor erat sancti uiri; inde nomen habebat iste quando persequebatur christianos: postea de Saulo factus est Paulus. quid est Paulus? modicus. ergo quando Saulus, superbus, elatus: quando Paulus, humilis, modicus. ideo sic loquimur, paulo post uidebo te, id est, post modicum. audi quia modicus factus est: ego enim sum minimus apostolorum; et, mihi minimo omnium sanctorum, dicit alio loco. sic erat inter apostolos tanquam fimbria uestimenti: sed tetigit ecclesia gentium tanquam fluxum patiens, et sanata est.

[ioep 08,03] ergo, fratres, hoc dixerim, hoc dico, hoc si possem non tacerem: opera modo illa sint in uobis, modo illa, pro tempore, pro horis, pro diebus. numquid semper loqui? numquid semper tacere? numquid semper reficere corpus? numquid semper ieiunare? numquid semper panem dare egenti? numquid semper nudum uestire? numquid semper aegrotos uisitare? numquid semper discordantes concordare? numquid semper mortuos sepelire? modo illud, modo illud. inchoantur ista, et cessant: ille autem imperator, nec inchoatur, nec cessare debet. caritas intus non intermittatur: officia caritatis pro tempore exhibeantur. caritas ergo, sicut scriptum est, fraterna permaneat.

[ioep 08,04] fortassis autem mouerit aliquos uestrum, ex quo istam epistolam beati Ioannis tractamus uobis, quare non commendauerit maxime nisi fraternam caritatem. qui diligit fratrem, dicit; et, praeceptum nobis est datum, ut diligamus inuicem. assidue nominauit caritatem fraternam: dei autem caritatem, id est qua debemus diligere deum, non tam assidue nominauit; sed tamen non omnino tacuit. de inimici uero dilectione prorsus tacuit prope per totam ipsam epistolam. cum uehementer nobis praedicet, commendetque caritatem, non nobis dicit ut diligamus inimicos; sed dicit nobis ut fratres diligamus. modo uero cum euangelium legeretur, audiuimus, si enim diligitis eos qui uos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et publicani hoc faciunt? quid est igitur quod pro magno nobis ad perfectionem quamdam fraternam dilectionem commendat Ioannes apostolus; dominus autem dicit non nobis sufficere ut fratres diligamus, sed debere nos extendere ipsam dilectionem, ut perueniamus ad inimicos? qui usque ad inimicos peruenit, non transilit fratres. necesse est sicut ignis, prius occupet proxima, et sic se in longinquiora distendat. propinquior est tibi frater quam nescio quis homo. rursus tibi magis adhaeret ille quem non noueras, qui tibi tamen non aduersatur, quam inimicus qui etiam aduersatur. extende dilectionem in proximos, nec uoces illam extensionem. prope enim te diligis, qui eos diligis qui tibi adhaerent. extende ad ignotos, qui tibi nihil mali fecerunt. transcende et ipsos; perueni, ut diligas inimicos. hoc certe dominus iubet. quare iste tacuit de dilectione inimici? 

[ioep 08,05] omnis dilectio, siue quae carnalis dicitur, quae non dilectio, sed magis amor dici solet - dilectionis enim nomen magis solet in melioribus rebus dici, in melioribus accipi -: tamen omnis dilectio, fratres carissimi, utique beneuolentiam quamdam habet erga eos qui diliguntur. non enim sic debemus diligere homines, aut sic possumus diligere, uel amare; hoc enim uerbo etiam usus est dominus cum diceret, Petre, amas me? non sic debemus amare homines, quomodo audimus gulosos dicere, amo turdos. quaeris quare? ut occidat, et consumat. et amare se dicit, et ad hoc illos amat ut non sint, ad hoc amat ut perimat. et quidquid ad cibandum amamus, ad hoc amamus, ut illud consumatur, et nos reficiamur. numquid sic amandi sunt homines, tanquam consumendi? sed amicitia quaedam beneuolentiae est, ut aliquando praestemus eis quos amamus. quid, si non sit quod praestemus? sola beneuolentia sufficit amanti. non enim optare debemus esse miseros, ut possimus exercere opera misericordiae. das panem esurienti: sed melius nemo esuriret, et nulli dares. uestis nudum: utinam omnes uestiti essent, et non esset ista necessitas. sepelis mortuum: utinam ueniat aliquando illa uita ubi nemo moriatur. concordas litigantes: utinam aliquando sit pax illa aeterna Ierusalem, ubi nemo discordet. haec enim omnia officia necessitatum sunt. tolle miseros; cessabunt opera misericordiae. opera misericordiae cessabunt; numquid ardor caritatis exstinguetur? germanius amas felicem hominem, cui non habes quod praestes; purior ille amor erit, multoque sincerior. nam si praestiteris misero, fortassis extollere te cupis aduersus eum, et eum tibi uis esse subiectum, qui auctor est tui beneficii. ille indiguit, tu impertitus es; quasi maior uideris quia tu praestitisti, quam ille cui praestitum est. opta aequalem, ut ambo sub uno sitis cui nihil praestari potest. 

[ioep 08, 06]  nam in hoc excessit modum superba anima, et quodammodo, auara fuit; quia radix omnium malorum auaritia. et item dictum est, initium omnis peccati superbia. et quaerimus aliquando quomodo sibi concordent istae duae sententiae: radix omnium malorum auaritia; et, initium omnis peccati superbia. si initium omnis peccati superbia, radix omnium malorum superbia est. certe radix omnium malorum auaritia est: inuenimus et in superbia auaritiam esse; excessit enim modum homo. quid est auarum esse? progredi ultra quam sufficit. Adam superbia cecidit: initium omnis peccati superbia, inquit. numquid auaritia? quid auarius illo, cui deus sufficere non potuit? ergo, fratres, legimus quemadmodum factus sit homo ad imaginem et similitudinem. dei: et quid de illo dixit deus? et habeat potestatem piscium maris, et uolatilium caeli, et omnium pecorum quae repunt super terram. numquid dixit, habeat potestatem hominum? habeat potestatem, ait: dedit potestatem naturalem. quorum habeat potestatem? piscium maris, uolatilium caeli, et omnium repentium quae repunt super terram. quare haec est naturalis potestas hominis in ista? quia homo ex eo habet potestatem, ex quo factus est ad imaginem dei. ubi autem factus est ad imaginem dei? in intellectu, in mente, in interiore homine; in eo quod intelligit ueritatem, diiudicat iustitiam et iniustitiam, nouit a quo factus est, potest intelligere creatorem suum, laudare creatorem suum. habet hanc intelligentiam, qui habet prudentiam. ideo multi cum per cupiditates malas detererent in se imaginem dei, et ipsam quodammodo flammam intelligentiae peruersitate morum exstinguerent; clamabat illis scriptura, nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. hoc est dicere, praeposui te equo et mulo; te ad imaginem meam feci, potestatem tibi super ista dedi. quare? quia non habent ferae rationalem mentem: tu autem rationali mente capis ueritatem, intelligis quod supra te est; subdere ei qui supra te est, et infra te erunt illa quibus praepositus es. quia uero per peccatum homo deseruit eum sub quo esse debuit, subditur eis supra quae esse debuit. 

[ioep 08,07] intendite quid dicam: deus, homo, pecora: uerbi gratia, supra te deus; infra te pecora: agnosce eum qui supra te est, ut agnoscant te quae infra te sunt. ideoque cum Daniel agnouisset supra se deum, agnouerunt illum supra se leones. si autem non agnoscis illum qui supra te est, superiorem contemnis, subderis inferiori. propterea superbia Aegyptiorum unde domita est? de ranis et muscis. poterat deus et leones mittere, sed aliquis magnus leone terrendus est. quanto illi erant superbiores, tanto de rebus contemptibilibus et abiectis fracta est eorum ceruix mala. sed Danielem agnouerunt leones, quia ille subditus deo erat. quid? martyres qui ad bestias pugnauerunt, et ferarum morsibus lacerati sunt, non erant sub deo? aut erant serui dei tres uiri, et non erant serui dei Machabaei? agnouit ignis seruos dei tres uiros, quos non ussit, quorum nec uestimenta corrupit; et non agnouit Machabaeos? agnouit Machabaeos; agnouit, fratres et istos. sed opus erat quodam flagello, permittente domino, qui dixit in scriptura, flagellat omnem filium quem recipit. putatis enim, fratres, quia ferrum transuerberaret uiscera domini, nisi ipse permitteret; aut haereret in ligno, nisi ipse uoluisset? non eum agnouit creatura sua? an exemplum patientiae proposuit fidelibus suis? ideo deus quosdam liberauit uisibiliter, quosdam non liberauit uisibiliter: omnes tamen spiritualiter liberauit, spiritualiter neminem deseruit. uisibiliter quosdam uisus est deseruisse, quosdam uisus est eripuisse. ideo quosdam eripuit, ne putes illum non potuisse eripere. testimonium dedit quia potest, ut ubi non facit, secretiorem intelligas uoluntatem, non suspiceris difficultatem. sed quid, fratres? cum euaserimus omnes istos mortalitatis laqueos, cum transierint tempora tentationis, cum saeculi huius fluuius decucurrerit et receperimus illam stolam primam, immortalitatem illam quam peccando perdidimus, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, id est, caro ista induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem; iam perfectos filios dei, ubi non opus est tentari, nec flagellari, agnoscet omnis creatura: subdita nobis erunt omnia, si nos hic subditi sumus deo.

[ioep 08,08] sic ergo debet esse christianus ut non glorietur super alios homines. dedit enim tibi deus esse super bestias, id est meliorem esse quam bestias. hoc naturale habes; semper melior eris quam bestia. si uis melior esse quam alius homo, inuidebis ei quando tibi esse uidebis aequalem. debes uelle omnes homines aequales tibi, et si uiceris aliquem per prudentiam, optare debes ut sit et ipse prudens. quamdiu tardus est discit a te; quamdiu indoctus est indiget te, et tu uideris doctor, ille autem discens. tu ergo superior quia doctor es; ille inferior quia discens. nisi illum optes aequalem, semper uis habere discentem. si autem uis semper habere discentem, inuidus eris doctor. si inuidus doctor, quomodo eris doctor? rogo te, noli docere ipsam inuidentiam tuam. audi apostolum dicentem de uisceribus caritatis: uellem omnes esse sicut me ipsum. quomodo uolebat omnes aequales? ideo erat omnibus superior quia caritate optabat omnes aequales. excessit ergo homo modum; auarior uoluit esse ut supra homines esset qui supra pecora factus est, et ipsa est superbia.

[ioep 08,09] et uidete quanta opera faciat superbia; ponite in corde quam similia facit, et quasi paria caritati. pascit esurientem caritas, pascit et superbia; caritas, ut deus laudetur; superbia, ut ipsa laudetur. uestit nudum caritas, uestit et superbia; ieiunat caritas, ieiunat et superbia; sepelit mortuos caritas, sepelit et superbia. omnia opera bona quae uult facere caritas et facit, agitat contra superbia, et quasi ducit equos suos. sed interior est caritas: tollit locum male agitatae superbiae; non male agitanti, sed male agitatae. uae homini cuius auriga superbia est, necesse est enim ut praeceps eat. ut autem non sit superbia quae agitet facta bona, quis nouit? quis uidet? ubi est hoc? opera uidemus: pascit misericordia, pascit et superbia; hospitem suscipit misericordia, hospitem suscipit et superbia; intercedit pro paupere misericordia, intercedit et superbia. quid est hoc? in operibus non discernimus. audeo aliquid dicere, sed non ego; Paulus dixit: moritur caritas, id est, homo habens caritatem, confitetur nomen Christi, ducit martyrium; confitetur et superbia, ducit et martyrium. ille habet caritatem, ille non habet caritatem. sed audiat ab apostolo ille qui non habet caritatem: si distribuero omnia mea pauperibus, et si tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem autem non habuero, nihil mihi prodest. ergo scriptura diuina intro nos reuocat a iactatione huius faciei forinsecus; et ab ista superficie quae iactatur ante homines, reuocat nos intro. redi ad conscientiam tuam, ipsam interroga. noli attendere quod floret foris, sed quae radix est in terra. radicata est cupiditas? species potest esse bonorum factorum, uere opera bona esse non possunt. radicata est caritas? securus esto, nihil mali procedere potest. blanditur superbus, saeuit amor. ille uestit, ille caedit. ille enim uestit ut placeat hominibus: ille caedit ut corrigat disciplina. accipitur magis plaga caritatis, quam eleemosyna superbiae. redite ergo intro, fratres; et in omnibus quaecumque facitis, intuemini testem deum. uidete, si ille uidet, quo animo faciatis. si cor uestrum non uos accusat, quia iactantiae causa facitis; bene, securi estote. nolite autem timere quando facitis bene, ne uideat alter. time ne propterea facias, ut tu lauderis: nam uideat alter, ut deus laudetur. si enim abscondis ab oculis hominis; abscondis ab imitatione hominis, laudem subtrahis deo. duo sunt quibus eleemosynam facis: duo esuriunt; unus panem, alter iustitiam. inter duos istos famelicos, quia dictum est, beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur: inter duos istos famelicos, bonus operator constitutus es; si caritas de illo operatur, ambos miseratur, ambobus uult subuenire. ille enim quaerit quod manducet, ille quaerit quod imitetur. pascis istum, praebe te isti; ambobus dedisti eleemosynam: illum fecisti gratulatorem de fame interfecta; hunc fecisti imitatorem de exemplo proposito. 

[ioep 08,10] miseremini ergo tanquam misericordes; quia in eo etiam quod diligitis inimicos, fratres diligitis. ne putetis Ioannem nihil de dilectione inimici praecepisse; quia de fraterna caritate non tacuit: fratres diligitis. quomodo, inquis, fratres diligimus? quaero quare diligas inimicum: quare illum diligis? ut sanus sit in hac uita? quid, si non illi expedit? ut diues sit? quid, si ipsis diuitiis excaecabitur? ut uxorem ducat? quid, si amaram uitam inde patietur? ut filios habeat? quid, si mali erunt? incerta sunt ergo ista quae uideris optare inimico tuo, quia diligis eum; incerta sunt. opta illi ut habeat tecum uitam aeternam; opta illi ut sit frater tuus. si ergo hoc optas, diligendo inimicum, ut sit frater tuus; cum eum diligis, fratrem diligis. non enim amas in illo quod est; sed quod uis ut sit. dixeram aliquando caritati uestrae, nisi fallor: robur est ligni positum ante oculos; faber optimus uidit lignum non dolatum, de silua praecisum, adamauit: nescio quid inde uult facere. non enim ad hoc amauit, ut semper sic maneat. in arte uidit quod futurum est, non in amore quod est; et amauit quod inde facturus est, non illud quod est. sic et nos deus amauit peccatores. dicimus quia deus amauit peccatores: ait enim, non est opus sanis medicus, sed male habentibus. numquid ad hoc amauit peccatores, ut peccatores remaneremus? quasi lignum de silua uidit nos faber, et cogitauit aedificium quod inde facturus est, non siluam quod erat. sic et tu respicis inimicum tuum aduersantem, saeuientem, mordentem uerbis, exasperantem contumeliis, insectantem odiis; attendis ibi quia homo est. uides ista omnia quae aduersa sunt ab homine facta; et uides in illo quod a deo factus est. quod autem homo factus est, a deo factus est. quod autem te odit, ipse fecit; quod inuidet, ipse fecit. et quid dicis in animo tuo? domine, propitius illi esto, dimitte illi peccata; incute illi terrorem, muta illum. non amas in illo quod est, sed quod uis ut sit. ergo cum inimicum amas, fratrem amas. quapropter perfecta dilectio, est inimici dilectio: quae perfecta dilectio est in dilectione fraterna. et nemo dicat quia aliquid minus nos monuit Ioannes apostolus, et plus nos monuit dominus Christus: Ioannes nos monuit ut fratres diligamus; Christus nos admonuit ut etiam inimicos diligamus. attende quare te monuit Christus ut diligas inimicos. numquid ut semper remaneant inimici? si ad hoc te monuit ut inimici remaneant, odis, non diligis. attende quomodo ipse dilexit, id est, quia nolebat ut sic remanerent persecutores; ait, pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. quibus uoluit ignosci, mutari illos uoluit: quos uoluit mutari, ex inimicis fratres facere dignatus est, et uere sic fecit. occisus est, sepultus est, resurrexit, in caelum ascendit, spiritum sanctum misit discipulis; coeperunt cum fiducia praedicare nomen ipsius, miracula faciebant in nomine crucifixi et occisi: uiderunt illi interfectores domini; et qui sanguinem eius saeuiendo fuderunt, credendo biberunt. 

[ioep 08,11] haec dixi, fratres, et longiuscule: tamen quia uehementius commendanda fuit caritati uestrae ipsa caritas, ideo commendanda sic erat. si enim caritas nulla est in uobis, nihil diximus. si autem est in uobis, tanquam oleum in flammas adiecimus; et in quo non erat, forte uerbis accensa est. in alio creuit quod erat; in alio coepit esse quod non erat. ad hoc ergo ista diximus, ne pigri sitis diligere inimicos. saeuit in te homo? ille saeuit, tu precare; ille odit, tu miserere. febris animae ipsius te odit: sanus erit, et gratias tibi aget. quomodo medici diligunt aegrotos? numquid aegrotos diligunt? si aegrotos diligunt, uolunt ut semper aegrotent. ad hoc diligunt aegrotos, non ut aegroti remaneant, sed ut ex aegrotis sani fiant. et quanta plerumque patiuntur a phreneticis? quales contumelias uerborum? plerumque et percutiuntur. persequitur ille febrem, ignoscit homini: et quid dicam, fratres? amat inimicum suum? imo odit inimicum suum morbum; ipsum enim odit, et amat hominem a quo percutitur: odit febrem. a quo enim percutitur? a morbo, ab aegrotatione, a febre. illud tollit quod illi aduersatur, ut remaneat illud unde gratuletur. sic et tu: si odit te inimicus tuus, et iniuste te odit; noueris quia cupiditas saeculi in illo regnat, propterea te odit. si odisti illum et tu, contra reddis malum pro malo. quid facit reddere malum pro malo? unum aegrotum flebam, qui te oderat; iam duos plango, si et tu odisti. sed persequitur rem tuam; tollit tibi nescio quae, quae habes in terra: ideo illum odisti, quia angustias tibi facit in terra. noli pati angustias, migra in caelum sursum: cor ibi habebis ubi latitudo est, ut nullas angustias patiaris in spe uitae aeternae. attende quae tibi tollit: nec ipsa tibi tolleret, nisi ille permitteret qui flagellat omnem filium quem recipit. quodammodo ferramentum dei est quo saneris, ipse inimicus tuus. si nouit deus utile tibi esse ut exspoliet te, permittit illum; si nouit tibi utile esse ut uapules, permittit illum, ut caedaris: de illo te curat, opta ut ille sanetur.

[ioep 08,12] deum nemo uidit unquam. uidete, dilectissimi: si diligamus inuicem, deus in nobis manebit, et dilectio eius erit perfecta in nobis. incipe diligere, perficieris. coepisti diligere? coepit in te deus habitare; ama eum qui in te coepit habitare, ut perfectius inhabitando faciat te perfectum. in hoc cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de spiritu suo dedit nobis. bene, deo gratias. cognoscimus quia habitat in nobis. et hoc ipsum unde cognoscimus, quia cognouimus quia habitat in nobis? quia hoc ipse Ioannes dixit: quia de spiritu suo dedit nobis. unde scimus quia de spiritu suo dedit nobis? hoc ipsum, quia de spiritu suo dedit tibi, unde cognoscis? interroga uiscera tua: si plena sunt caritate, habes spiritum dei. unde cognoscimus quia inde cognoscis habitare in te spiritum dei? Paulum interroga apostolum: quoniam caritas dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum qui datus est nobis. 

[ioep 08,13] et nos uidimus, et testes sumus, quia pater misit filium suum saluatorem mundi. securi estote qui aegrotatis: talis medicus uenit, et desperatis? magni erant morbi, insanabilia erant uulnera, desperata erat aegritudo. magnitudinem mali tui attendis, omnipotentiam medici non attendis? tu desperatus es; sed ille omnipotens est: cuius testes isti sunt qui primo sanati, et annuntiantes medicum; et ipsi tamen plus spe sanati quam re. nam sic dicit apostolus: spe enim salui facti sumus. coepimus ergo sanari in fide: perficietur autem salus nostra, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem. haec spes est, nondum res. sed qui gaudet in spe, tenebit et rem: qui autem spem non habet, ad rem non poterit peruenire.

[ioep 08,14] quicumque confessus fuerit quod Iesus est filius dei, deus in ipso manet, et ipse in deo. iam non multis dicamus: qui confessus fuerit, non uerbo, sed facto; non lingua, sed uita. nam multi confitentur uerbis, sed factis negant. et nos cognouimus, et credidimus, quam dilectionem deus habet in nobis. et iterum unde cognouisti? deus dilectio est. iam dixit illud superius, ecce iterum dicit. amplius tibi non potuit dilectio commendari, quam ut diceretur deus. forte munus dei contempturus eras. et deum contemnis? deus dilectio est. et qui manet in dilectione, in deo manet, et deus in eo manet. uicissim in se habitant, qui continet et qui continetur. habitas in deo, sed ut continearis: habitat in te deus, sed ut te contineat, ne cadas. ne forte sic te putes domum dei fieri, quomodo domus tua portat carnem tuam: si subtrahat se domus in qua es, cadis; si autem tu te subtrahas, non cadit deus. integer est, cum eum deseris; integer, cum ad illum redieris. tu sanaris, non illi aliquid praestabis; tu mundaris, tu reficeris, tu corrigeris. ille medicamentum est non sano, regula est prauo, lux est tenebrato, habitatio est deserto. omnia ergo tibi conferuntur. uide ne putes deo aliquid conferri, quando uenis ad eum; nec mancipium saltem. ergo non habebit deus seruos, si tu nolueris, et si omnes noluerint? deus non indiget seruis, sed serui deo: ideo dicit Psalmus, dixi domino, deus meus es tu. ipse est uerus dominus. et quid ait? quoniam bonorum meorum non eges. tu eges bono serui tui. eget seruus bono tuo, ut pascas illum: eges et tu bono serui tui, ut adiuuet te. non tibi potes aquam implere, non tibi potes coquere, non tibi potes ante equum currere, iumentum tuum non potes curare. uides quia indiges bono serui tui, obsequio illius indiges. non es ergo uerus dominus, quando indiges inferiore. ille est uerus dominus qui nihil a nobis quaerit; et uae nobis, si eum non quaeramus. nihil a nobis quaerit; et quaesiuit nos, cum eum non quaereremus. ouis una errauerat; inuenit eam, gaudens in humeris suis reportauit. et numquid ouis erat pastori necessaria, et non oui potius pastor necessarius erat? quanto libentius de caritate loquor, tanto minus uolo finiri epistolam istam. nulla est ardentior ad commendandam caritatem. nihil uobis dulcius praedicatur, nihil salubrius bibitur: sed si bene uiuendo confirmetis in uobis munus dei. ne sitis ingrati tantae gratiae illius, qui cum haberet unicum, noluit illum esse unum; sed ut fratres haberet, adoptauit illi, qui cum illo possiderent uitam aeternam.