SERMO SANCTI AVGVSTINI HABITVS IN BASILICA MAIORVM DE RESPONSORIO PSALMI XCIII {BEATVS HOMO QVEM TV ERVDIERIS DOMINE ET EX LEGE TVA DOCVERIS EVM VT MITIGES EVM A DIEBVS MALIGNIS DONEC FODIATVR PECCATORI FOVEA}
cantauimus domino: {beatus homo quem tu erudieris domine, et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fouea}. eruditus ergo homo a domino ex lege dei, non eruditus in lege dei, sed a domino ex lege dei, mitigatur a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fouea. in isto enim saeculo felicitas malorum fouea est peccatorum. solent autem hinc moueri homines, et plerumque religiosi, et qui non audent reprehendere dominum, tamen mirari apud semetipsos, quare sint mali plerumque felices. et maxime hii mouentur, qui, cum se melius uiuere nouerint, miseriis et calamitatibus aguntur. ipsi enim uident malos in omnibus, licet terrenis et temporalibus, tamen bonis omni felicitate pollere. et suspirant in miseriis suis, et uix a reprehensione dei sua corda refrenant. audiant ergo psalmum, et sint beati. erudiat eos dominus ex lege sua. dicat eis ex alio psalmo : {noli zelare in malignantibus, neque aemuleris facientes iniquitatem}. porro autem tu, qui zelabas et aemulabaris, nihil aliud dicebas quam: quare florent? audi ex lege dei: {quoniam sicut fenum cito arescent}. floret fenum: quid laudes uiriditatem? interroga aestatem, {cito arescent. omnis caro fenum: fenum aruit, flos decidit}. uide tu, ubi habeas radicem: {uerbum domini manet in aeternum}. sunt ergo illi impii florentes tamquam fenum, hyeme uigidum, aestate aridum. tu autem fixa radice in uerbo dei, quod manet in aeternum, esto arbor uiua in occulto. {mortui enim estis}, apostolus dicit, {et uita uestra abscondita est cum Christo in deo}. ibi est radix tua, ibi uiuis. ibi enim spem posuisti, si non ficte credidisti. non te ergo contristet tempus hyemale, quo tempore multae arbores fecundae atque fructuosae sine honore foliorum tempore hyemis et sine honore fructuum sunt similes aridis, sed non sunt aridae. quando floret fenum, illa nec folia habent. sed, quod dixi de feno, hoc dico et de arbore in occulto uiuente. quid dixi de feno? si miraris uiriditatem, interroga aestatem. inter herbam feni hyeme uirentem et arborem fructiferam hyeme arescentem iudex aestas est. sic inter pios in hoc saeculo laborantes et impios in hoc saeculo uirentes quasi tempore hyemali iudex sol iustitiae. ecce uenit iudicium. dicit arbor florente feno: quid te extollis? ueniet aestas, quae nos probat. ut ergo arbores huiusmodi mitigentur a diebus malignis, adloquitur eas et consolatur apostolus, praedicens aestatem, promittens uiriditatem. {mortui}, inquit, {estis, et uita uestra}, ubi est radix uestra, {abscondita est cum Christo in deo}. quando erit aestas, {cum Christus apparuerit uita uestra}, ubi uiriditas, {tunc uos cum illo apparebitis in gloria}. denique ipsius solis iustitiae, quid est facturus aestate, disce sententiam: {ueniet enim filius hominis}, inquit, {in maiestate sua, et omnes angeli cum eo, et congregabuntur ante eum omnes gentes}. modo uide arbores et fenum: {diuidet eos, sicut pastor diuidit oues ab haedis; et ponet oues ad dexteram, haedos autem ad sinistram}. ecce iudicium aestatis. aestate aestus. qui sunt aestus? etiam in arboribus fecundis aestus, sed illos aestus uiriditas sequitur. qui ergo sunt aestus? {cum rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor}? quis gloriabitur mundum se esse a peccato? graues aestus. sed iudex ipse consolatur, qui timebatur. cito dat aestibus uel aestuantibus refrigerium. uiuebant enim in radice, non erant arbores aridae. uidete ergo uiriditatem eorum. {uenite, benedicti patris mei}. uenite. quod expectastis percipite, quod credidistis uidete, quod sperastis habete, quod amastis tenete. {uenite, benedicti patris mei, percipite regnum}. haecce est uiriditas in aestate arborum per hyemem quasi arescentium, sed in occulto uirentium. adtendite nunc ariditatem feni. aridum fenum cui destinatum est? {ite in ignem aeternum}. ergo in arboribus bonis atque fructiferis, quae mitigatae sunt a diebus malignis, aestum consolatur refrigerium praemiorum, consolatur refrigerium regni caelorum. ibi semper uiuitur. quod nominatur in hac terra herba quaedam semper uiuit, ibi uerum locum habet: ibi semper uiuit, uita sola est ibi, corruptio nulla, indigentia nulla est, uiriditas aeterna obtinetur, ariditas non timetur. {ite in ignem aeternum}, dicitur impiis. illa est fouea peccatoris: ipsa foditur, hoc in isto tempore agitur. felicitas peruersi hominis, fouea est peccatoris. putat enim, quando mala facit et felix est, quia deus res humanas non curat. ipsa est fouea peccatoris.
alloquor ergo caritatem uestram. non ametis huius saeculi felicitatem, et qui eam forte habetis, non in illa speretis. mendax est, decipit, non habetur. et si habetur, non ametur, non in illa speretur, et non erit fouea. {praecipe}, inquit apostolus, {diuitibus huius saeculi}, praecipe {diuites sint}. sed diuites huius saeculi Christiani sunt, fideles sunt. praecipe illis. quid? {non superbe sapere, neque sperare in incerto diuitiarum}. sicut et psalmus dicit: {diuitiae si pluant}, quasi de fonte, unde haurias quantum uolueris sine labore, et quod hauseris continuo periturum: si fluant, ne adponas cor, ubi fluit. si fluit, fluuium facit: adponis cor, et rapit. si ergo contigerit tibi et diuitem fieri, noli tamen cupiditate inhiare: oblata suscipere, non aliena rapere; oblata suscipere, sed non iustitiam uendere. nam si iustitiam uendis, noli te putare oblata suscipere. tunc oblata suscipis, quando dat qui uult, non quando dat et qui non uult. iustitiam inquit uendo. quid mali de bono accipio? ergo iustitia tibi in hac terra uenalis est. iustitiam non ideo habes, ut praemium pro illa caeleste percipias, sed ut eam in terra uendas. {amen dico uobis, perceperunt mercedem suam}. donatum sponte ab amico tuo haereditate derelictum, en ubi innocentia non laeditur. ideo non enim diuites damnauit scriptura, ubi ait: {uictum et tegumentum habentes, his contenti sumus. nam qui uolunt}, inquit, {diuites fieri} - non dixit, qui diuites sunt, sed: {qui uolunt diuites fieri} - per ipsas suas cupiditates {incidunt in temptationes et desideria multa et noxia, quae mergunt homines in interitum et perditionem}. uis nosse quid accusabat? {radix est omnium malorum auaritia}. noli habere talem radicem: radix est enim feni arescentis.
ergo, fratres mei, qui pauperes estis, nolite uos contemnere. nihil tam diues, quam fides. inanis est exterior cellula uestra, plena est interior arca uestra. arca plena, conscientia bona. omnia, quae forinsecus possidebat, sancto uiro diabolus abstulit. ad istam arcam non penetrauit. in illa diues erat, qui dicebat: {dominus dedit, dominus abstulit. dominus dedit}, non glorietur diabolus, {dominus abstulit}: hoc enim malus abstulit, quod bonus ille permisit, qui uoluit probare temptando, ut proponeret ad imitandum. {sicut domino placuit, ita factum est: sit nomen domini benedictum}. si pauper erat, unde tam pretiosa fundebat? arca interior plena erat, cuius lucra erogando crescebant; denique fundebat, et non amittebat. quicumque ergo pauperes estis, magis date operam habere interiores diuitias, habere plena corda uirtutibus, iustitiam, pietatem, caritatem, fidem, spem. hae sunt uerae diuitiae, quas nec naufragio potestis amittere. et ne bonos afficiat tristitia felicitas malorum, mitiget uos deus a diebus malignis. transeunt dies maligni, ubi uidetur ista quasi peruersitas; et uenient dies, ubi nullus malus sit felix, nullus bonus infelix.
uos autem, quicumque in hoc saeculo diuites estis, facite quod apostolus monet: {diuites}, inquit, {sint in operibus bonis: facile tribuant}. quare enim difficile, quando est unde facile tribuant? puto enim propterea dictas facultates, quasi dicerentur facilitates; nam et inopia difficultas uocari solet. {facile} ergo {tribuant, communicent}. habeant et ipsi, sed dent egenti; et comitem adiuuent et se exonerent. o diues, comes tibi in ista uita factus est pauper. uides illum laborare non habendo, te habendo. ille, non habendo, non habet unde fulciatur; tu, multum habendo, habes unde premaris. iuua inopiam, et minue sarcinam. ideo dictum est: {communicent} . dicit enim et alio loco idem apostolus: {non enim ut aliis sit refectio, uobis angustia}. ergo {communicent}. habeant, sed quod plus habent communicent. et tenent quod sufficit, et non amittunt quod dederint. magis possidebunt, quam quod tenebunt, hic relicturi sunt, aut in suis usibus consumpturi. quod autem dederint, quid inde fiat, id ipsum audi. sequitur: {thesaurizent sibi fundamentum bonum in futuro, ut adprehendant ueram uitam}. quid ergo magni est quod dedisti, si de loco isto, ubi omnia pereunt, migrare disposuisti? quod pauperibus dedisti, laturarios tuos fecisti. si ergo tales eritis, non sicut fenum in istius saeculi transitu florebitis, sed sicut oliua et per hibernum uiridis est, et ex uestra uoce dicetur: {ego autem sicut oliua fructifera in domo dei}. sed quasi oliua fructifera in domo dei uide quod sequitur: {speraui in misericordia dei}, non {in incerto diuitiarum}.
