in lectione sancti euangelii hortatus est nos dominus ad orandum. {petite,} inquit, {et dabitur uobis; quaerite, et inuenietis; pulsate, et aperietur uobis. omnis enim qui petit, accipit; et quaerens inuenit, et pulsanti aperietur. aut quis est ex uobis homo, a quo petit filius eius panem, numquid lapidem porriget ei? aut si piscem petierit, numquid serpentem porriget ei? aut cum petit ouum, numquid scorpionem porriget ei? si ergo uos,} inquit, {cum sitis mali, nostis bona data dare filiis uestris; quanto magis pater uester, qui in coelis est, dabit bona petentibus se? cum sitis,} inquit, {mali, nostis bona data dare filiis uestris.} miranda res, fratres: mali sumus, et bonum patrem habemus. quid euidentius? audiuimus nomen nostrum: {cum sitis,} inquit, {mali, bona data nostis dare filiis uestris.} et quos dixit malos, uidete qualem patrem illis ostendit: {quanto magis pater uester?} quorum pater? certe malorum. et qualis pater? {nemo bonus, nisi solus deus.}
ergo, fratres, ideo mali bonum patrem habemus, ne semper mali remaneamus. nemo malus facit bonum. si nemo malus facit bonum, homo malus quomodo se facit bonum? facit de malo bonum, qui semper est bonus. {sana me, domine,} inquit, {et sanabor; saluum me fac, et saluus ero.} quid mihi dicunt uani uana: tu te saluum facis, si uolueris? {sana me, domine, et sanabor.} nos boni conditi sumus a bono: fecit enim deus hominem rectum; arbitrio autem nostro facti sumus mali. potuimus esse ex bonis mali, et poterimus esse ex malis boni. sed qui semper est bonus, ipse facit ex malo bonum: quia ipse homo uoluntate sua se sanare non potuit. non quaeris medicum, ut uulneres te: sed cum uulneraueris te, quaeris qui sanet te. bona ergo secundum tempus, bona temporalia, corporalia, carnalia nouimus dare filiis nostris, etiam cum simus mali. bona enim sunt et ista, quis dubitet? piscis, ouum, panis, pomum, frumentum, lux ista, aer iste quem ducimus, bona sunt haec: ipsae diuitiae in quibus homines extolluntur, et pares suos homines alios non agnoscunt; in quibus, inquam, homines extolluntur, magis amantes uestem fulgentem, quam cogitantes communem cutem; ipsae ergo diuitiae bonae sunt: sed ista omnia bona quae commemoraui, a bonis et malis haberi possunt; et cum bona sint, bonos tamen facere non possunt.
est ergo bonum, quod faciat bonum: et est bonum, unde facias bonum. bonum quod facit bonum, deus est. non enim facit hominem bonum, nisi ille qui semper est bonus. ergo ut sis bonus, deum inuoca. aliud autem bonum est unde facias bonum: id est, quidquid habueris. aurum est, argentum est; bonum est, non quod te faciat bonum, sed unde facias bonum. habes aurum, habes argentum; et concupiscis aurum et concupiscis argentum. et habes, et concupiscis; et plenus es, et sitis. morbus est, et non opulentia. sunt homines in morbo, humore pleni sunt, et semper sitiunt. humore pleni sunt, et humorem sitiunt. quomodo ergo delectas opulentiam, qui habes hydropem concupiscentiam? habes ergo aurum, bonum est: habes, non unde sis bonus, sed unde facias bonum. quod bonum, inquis, facturus sum de auro? non audisti psalmum? {dispersit,} inquit, {dedit pauperibus; iustitia eius manet in saeculum saeculi.} hoc est bonum, hoc est bonum unde bonus es, iustitia. si habes bonum unde sis bonus; fac bonum de bono unde non es bonus. habes pecuniam, eroga. erogando pecuniam, auges iustitiam. {dispersit} enim, distribuit, {dedit pauperibus; iustitia eius manet in saeculum saeculi.} uide quid minuatur, et quid augeatur. minuitur pecunia, augetur iustitia. illud minuitur quod eras dimissurus, illud minuitur quod eras relicturus: illud augetur quod in aeternum es possessurus.
consilium do lucrorum, disce mercari. laudas enim mercatorem, qui uendit plumbum, et acquirit aurum; et non laudas mercatorem qui erogat pecuniam, et acquirit iustitiam? sed ego, inquis, non erogo pecuniam, quia non habeo iustitiam. eroget pecuniam, qui habet iustitiam: ego non habeo iustitiam, habeam uel pecuniam. ergo quia non habes iustitiam, ideo non uis erogare pecuniam? magis eroga pecuniam, ut habeas iustitiam. a quo enim habebis iustitiam, nisi a deo fonte iustitiae? ergo si uis habere iustitiam, esto mendicus dei, qui te paulo ante ex euangelio ut peteres, quaereres, pulsares, monebat. mendicum suum sciebat, et ecce paterfamilias et magnus diues, diuitiarum scilicet spiritualium et aeternarum, hortatur, et dicit tibi: pete, quaere, pulsa. {qui petit accipit: quaerens inuenit: pulsanti aperietur.} hortatur ut petas: negabit quod petis?
attende a contrario similitudinem uel comparationem, sicut de illo diuite iniquo, hortantem nos ad orationem, quando ait dominus: {erat quidam iudex in ciuitate, qui nec deum timebat, nec hominem reuerebatur. quaedam uidua interpellabat eum quotidie, et dicebat, uindica me. nolebat ille per tempus:} illa interpellare non desinebat; et fecit taedio, quod nolebat beneficio. sic enim a contrario nos admonuit ut petamus.
{uenit,} inquit, {ad amicum suum,} cui hospes uenerat; {et coepit pulsare, et dicere: hospes mihi uenit, commoda mihi tres panes. respondit ille: iam requiesco, et mecum serui mei requiescunt.} ille non cessat, astat, instat, pulsat; et tanquam amicus ab amico mendicat. et quid ait, {dico uobis, quia surgit, et non propter amicitiam eius, sed propter improbitatem dat illi quantos uoluerit. non propter amicitiam,} quamuis amicus sit, {sed propter improbitatem.} quid est, {propter improbitatem?} quia pulsare non destitit: quia et cum esset negatum, non se auertit. ille qui nolebat dare, quod petebatur fecit, quia ille in petendo non defecit. quanto magis dabit bonus, qui nos hortatur ut petamus; cui displicet, si non petamus? sed cum aliquando tardius dat, commendat dona, non negat. diu desiderata, dulcius obtinentur: cito autem data, uilescunt. pete, quaere, insta. petendo et quaerendo crescis, ut capias. seruat tibi deus, quod non uult cito dare; ut et tu discas magna magne desiderare. inde {oportet semper orare, et non deficere.}
si ergo, fratres mei, mendicos suos nos fecit deus, monendo nos, et hortando et iubendo ut petamus, quaeramus, pulsemus; attendamus et nos qui a nobis petunt. petimus nos. a quo petimus? qui petimus? quid petimus? a quo, uel qui, uel quid petimus? petimus a deo bono: petimus homines mali: petimus autem iustitiam, unde simus boni. hoc ergo petimus quod in aeternum habeamus: quo cum saturati fuerimus, ulterius non egeamus. sed ut saturemur, esuriamus et sitiamus; esuriendo et sitiendo petamus, quaeramus, pulsemus. {beati} enim {qui esuriunt et sitiunt iustitiam.} quare beati? esuriunt et sitiunt, et beati sunt? aliquando enim egestas beata est? non inde beati sunt, quia esuriunt et sitiunt; sed {quia ipsi saturabuntur.} ibi erit beatitudo in saturitate, non in fame. sed praecedat saturitatem fames, ne fastidium non perueniat ad panes.
ergo diximus, a quo petamus, qui petamus, quid petamus. sed petitur et a nobis. mendici enim dei sumus: ut agnoscat ille mendicos suos, agnoscamus et nos nostros. sed et ibi etiam cogitemus, quando petitur a nobis, qui petunt, a quibus petunt, quid petunt. qui petunt? homines. a quibus petunt? ab hominibus. qui petunt? mortales. a quibus petunt? a mortalibus. qui petunt? fragiles. a quibus petunt? a fragilibus. qui petunt? miseri. a quibus petunt? a miseris. excepta substantia facultatum, tales sunt qui petunt, quales sunt a quibus petunt. quam frontem habes petendo ad dominum tuum, qui non agnoscis parem tuum? non sum, inquit, talis: absit a me, ut talis sim. inflatus obsericatus ista loquitur de pannoso. sed ego nudos interrogo. non interrogo in uestibus, quales sitis, sed quales nati fueritis. ambo nudi, ambo infirmi, miseram uitam inchoantes, ideo ambo plorantes.
ecce recole, diues, primordia tua: uide utrum huc aliquid attuleris. iam uenisti, et tanta inuenisti. dic, rogo te, quid attulisti? dic quid attuleris. aut si dicere erubescis, apostolum audi: {nihil intulimus in hunc mundum. nihil,} inquit, {intulimus in hunc mundum.} sed forte quia nihil attulisti, et hic multa inuenisti, aliquid hinc tecum ablaturus es? et hoc fortasse amore diuitiarum trepidas confiteri: audi et hoc. et hoc apostolus dicat, qui te non palpat. {nihil intulimus in hunc mundum,} utique quando nati sumus; {sed nec auferre aliquid possumus,} utique quando de mundo exiemus. nihil attulisti, nihil hinc auferes: quid te inflas contra pauperem? quando nascuntur infantes, recedant de medio parentes, serui, clientes; recedant de medio turbae obsequentes, et agnoscantur pueri diuites flentes. pariant simul diues et pauper, pariant simul mulier diues et mulier pauper: non attendant quod pariunt, discedant paululum, redeant et agnoscant. ecce, diues, nihil attulisti in hunc mundum: sed nec auferre hinc aliquid potes. quod dixi de natis, hoc dico de mortuis. certe quando aliquo casu uetera sepulcra franguntur, ossa diuitis agnoscantur. ergo diues audi apostolum: {nihil intulimus in hunc mundum.} agnosce, uerum est. {sed nec auferre aliquid possumus.} agnosce, et hoc uerum est.
quid ergo sequitur: {uictum et tegumentum habentes, his contenti simus. nam qui uolunt diuites fieri, incidunt in tentationem et desideria multa et noxia, quae mergunt hominem in interitum et perditionem. radix est enim omnium malorum auaritia: quam quidam sequentes, a fide pererrauerunt.} attende quid dimiserunt. doles quia hoc dimiserunt: uide quo se inseruerunt. audi: {a fide pererrauerunt, et inseruerunt se doloribus multis.} sed qui? {qui uolunt diuites fieri.} aliud est, esse diuitem; aliud, uelle fieri diuitem. diues est, qui a diuitibus natus est: non quia uoluit, diues est, sed quia multi haereditates dimiserunt. uideo facultates, non interrogo uoluptates. hic cupiditas accusatur, non aurum, non argentum, non diuitiae, sed cupiditas. nam qui nolunt diuites fieri, uel qui non curant, uel non ardent cupiditatibus, non auaritiae facibus accenduntur, sed diuites sunt, audiant apostolum. hodie lectum est, {praecipe diuitibus huius mundi. praecipe.} quid? {praecipe} ante omnia, {non superbe sapere.} nihil enim est quod sic generent diuitiae, quomodo superbiam. omne pomum, omne granum, omne frumentum, omne lignum habet uermem suum. et alius est uermis mali, alius pyri, alius fabae, alius tritici. uermis diuitiarum superbia.
ergo {praecipe diuitibus huius mundi, non superbe sapere.} exclusit uitium, doceat usum. {non superbe sapere.} unde autem non superbe sapere? de eo quod sequitur, {neque sperare in incerto diuitiarum.} qui non sperant in incerto diuitiarum, non superbe sapiunt. si non altum sapiunt, timeant. si timent, non altum sapiunt. quam multi heri diuites, hodie pauperes? quam multi dormiunt diuites, et uenientibus latronibus et cuncta auferentibus, euigilant pauperes? ergo {non sperare in incerto diuitiarum, sed in deo uiuo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum:} temporalia, et aeterna. sed magis ad fruendum, aeterna; ad utendum temporalia. temporalia, tanquam uiatoribus; aeterna, tanquam habitatoribus. temporalia, unde bona faciamus; aeterna, unde boni efficiamur. ergo hoc faciant diuites: non superbe sapiant, neque sperent in incerto diuitiarum, {sed in deo uiuo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum:} hoc faciant. ex eo autem quod habent quid faciant? audi quid: {diuites sint in operibus bonis, facile tribuant.} habent enim unde. quare non faciunt? paupertas difficultas est. {facile tribuant,} habent unde. {communicent,} id est, pares suos mortales agnoscant. {communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum.} non enim quia dico, inquit, {facile tribuant, communicent,} exspoliare illos uolo, nudare illos uolo, inanes relinquere uolo. doceo lucrum, cum ostendo, {thesaurizent sibi.} non enim uolo ut pauperes remaneant. {thesaurizent sibi.} non ut perdant, dico: sed quo migrent, ostendo. {thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant ueram uitam.} haec ergo falsa uita est: {apprehendant ueram uitam. uanitas} enim {uanitantium, et omnia uanitas. quae abundantia tanta hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole?} apprehendenda est ergo uera uita, migrandae sunt facultates nostrae ad locum uerae uitae; ut hoc ibi inueniamus, quod hic damus. mutat illa, qui mutat et nos.
date ergo pauperibus, fratres mei. {uictum et tegumentum habentes, his contenti simus.} nihil diues habet de diuitiis suis, nisi quod ab illo postulat pauper, uictum et tegumentum. hinc tu quid plus habes ex omnibus quae habes? accepisti uictum, accepisti necessarium tegumentum. necessarium dico, non inane, non superfluum. quid plus de diuitiis tuis capis? dic mihi. certe omnia tua superflua erunt. quae sunt tua superflua, sint pauperibus necessaria. sed ego, inquis, pretiosas epulas accipio, pretiosis cibis uescor. pauper quid? uilibus. uilibus cibis uescitur pauper; ego, inquit, pretiosis. interrogo uos, quando fueritis ambo satiati: pretiosus cibus ad te intrat; quid fit, cum intrauerit? nonne si specularia in uentre haberemus, de omnibus cibis pretiosis erubesceremus, quibus saturatus es? esurit pauper, esurit diues: saturari quaerit pauper, saturari quaerit diues. saturatur pauper de uilibus cibis, saturatur diues de pretiosis cibis. saturitas aequalis est: possessio una est, quo ambo uolunt peruenire; sed ille per compendium, ille per circuitum. sed melius, inquis, mihi sapiunt apparata pretiosa. uix fastidiosus satiaris. nescis quomodo sapit, quod fames accendit. neque ita hoc dixi, ut diuites cogam epulis et cibis pauperum uesci. utantur diuites consuetudine infirmitatis suae: sed doleant, aliter se non posse. melius enim possent, si aliter possent. si ergo non extollitur pauper de mendicitate, tu quare extolleris de infirmitate? utere cibis electis, pretiosis, quia sic consuesti, quia non aliter potes; quia si consuetudinem mutes, aegrotas. conceditur tibi: utere superfluis, da pauperibus necessaria; utere pretiosis, da pauperibus uilia. exspectat a te, exspectas a deo: exspectat ille manum quae facta est secum, exspectas tu manum quae fecit te. sed non solum te fecit, sed et pauperem tecum. dedit uobis unam uiam istam uitam; inuenistis uos comites, unam uiam ambulatis: ille nihil portat, tu nimium oneratus es: ille nihil secum portat, tu tecum plus portas quam opus est. oneratus es: da illi de eo quod habes; et illum pascis, et onus minuis.
date ergo pauperibus: rogo, moneo, praecipio, iubeo. quidquid uultis date pauperibus. non enim occultabo charitati uestrae, quare hunc sermonem necesse habui uobis promere. ex quo hic sumus euntes ad ecclesiam, et redeuntes, pauperes interpellant nos, et dicunt ut dicamus uobis, ut aliquid accipiant a uobis. nos monuerunt loqui uobis: et cum se uident non accipere a uobis, inaniter nos arbitrantur laborare in uobis. exspectant aliquid et a nobis. damus quantum habemus, damus sicut possumus: numquid tamen ad eorum necessitatem implendam idonei sumus? quia ergo ad eorum necessitatem implendam idonei non sumus, uel ad uos legati ipsorum sumus, audistis, laudastis: deo gratias. semen accepistis, uerba reddidistis. laudes istae uestrae grauant nos potius, et in periculum mittunt: toleramus illas, et tremimus inter illas. tamen, fratres mei, istae laudes uestrae folia sunt arborum: fructus quaeritur.
