audiuimus, cum euangelium legeretur, fidem nostram in humilitate laudari. ad domum quippe centurionis cum se promitteret dominus Iesus iturum, ut puerum eius sanaret, ille respondit: {non sum dignus ut sub tectum meum intres: sed tantum dic uerbum, et sanabitur.} dicendo se indignum, praestitit dignum; non in cuius parietes, sed in cuius cor Christus intraret. neque hoc diceret cum tanta fide et humilitate, nisi illum, quem timebat intrare in domum suam, corde gestaret. nam non erat magna felicitas, si dominus Iesus intraret in parietes eius, et non esset in pectore eius. magister quippe humilitatis et uerbo et exemplo, discubuit et in domo cuiusdam Pharisaei superbi, nomine Simonis. et cum in domo eius recumberet, non erat in corde eius ubi caput filius hominis reclinaret.
ita enim quemdam superbum, quantum intelligitur ex uerbis ipsius domini, ultro secum ire cupientem, a suo discipulatu reuocauit. {sequar te, domine,} ait, {quocumque ieris.} et dominus in eius corde inuisibilia uidens: {uulpes,} inquit, {foueas habent, et uolatilia coeli nidos: filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet.} hoc est, habitant in te insidiae sicut uulpes, habitat superbia sicut coeli uolatilia: filius autem hominis simplex contra insidias, humilis contra superbiam, non habet ubi caput suum reclinet. et ipsa reclinatio capitis, non erectio, humilitatis magistra est. reuocat ergo istum ire cupientem, trahit alium recusantem. eodem quippe loco ait cuidam: {sequere me.} et ille: {sequar te, domine: sed sine me primo ire et sepelire patrem meum.} pie quidem excusauit: et ideo dignior cuius excusatio remoueretur, uocatio firmaretur. pium erat quod uolebat facere: sed docuit magister quid deberet praeponere. uolebat enim eum esse uiui uerbi praedicatorem, ad faciendos uicturos. erant autem alii, per quos illa necessitas impleretur. {sine,} inquit, {mortuos sepelire mortuos suos.} infideles cadauer quando sepeliunt, mortui mortuum sepeliunt. illius corpus animam perdidit: illorum anima deum. sicut enim uita corporis anima est: sic uita animae deus. sicut exspirat corpus, cum animam emittit: ita exspirat anima, cum deum amittit. deus amissus, mors animae: anima emissa, mors corporis. mors corporis necessaria: mors animae uoluntaria.
discumbebat ergo dominus in domo Pharisaei cuiusdam superbi. in domo eius erat, ut dixi; et in pectore eius non erat. in huius uero centurionis domum non intrauit, et pectus possedit. Zacchaeus uero dominum et domo suscepit, et animo. huius tamen fides in humilitate laudatur. dixit enim, {non sum dignus ut sub tectum meum intres.} et dominus, {amen dico uobis, non inueni tantam fidem in Israel:} secundum carnem. nam et iste iam Israelites erat secundum spiritum. uenerat dominus ad Israelem carnalem, id est, ad Iudaeos, ibi primum quaerere oues perditas, in quo populo, et de quo populo etiam corpus assumpserat: {non ibi inueni tantam fidem,} ipse dicit. possumus nos metiri fidem hominum, sicut homines: ille qui interiora cernebat, ille quem nemo fallebat, perhibuit testimonium cordi hominis, audiens uerba humilitatis, pronuntians sententiam sanitatis.
unde autem hoc praesumpsit? {et ego,} inquit, {homo sum sub potestate constitutus, habens sub me milites; et dico huic, uade, et uadit; et alii, ueni, et uenit; et seruo meo, fac hoc, et facit.} potestas sum quibusdam sub me positis, positus sub potestate quadam super me. si ergo ego, inquit, homo sub potestate, iubendi habeo potestatem; quid tu possis, cui omnes seruiunt potestates? erat autem iste de gentibus: erat quippe centurio. iam Iudaea gens habebat militem Romani imperii. ibi iste militem agebat, quantum agere centurio poterat; et sub potestate, et habens potestatem; subditus obediens, subditos regens. dominus autem - quod intendat praecipue necessario charitas uestra -, quamuis in populo Iudaico esset, iam pronuntiabat ecclesiam toto orbe terrarum futuram, in quam erat missurus apostolos: ipse a gentibus non uisus et creditus, a Iudaeis uisus et occisus. quomodo enim domum huius dominus corpore non intrauit, et eius tamen fidem atque ipsam domum absens corpore, praesens maiestate sanauit: sic et idem dominus in solo Iudaeo populo corpore fuit; apud alias gentes nec de uirgine natus est, nec passus est, nec pedibus ambulauit, nec humana pertulit, nec diuina mirabilia fecit. nihil horum in caeteris gentibus: et tamen de illo impletum est, quod dictum erat, {populus quem non cognoui, seruiuit mihi.} quomodo, si non cognouit? {in auditu auris obediuit mihi.} Iudaea gens cognouit, et crucifixit: orbis terrarum audiuit, et credidit.
hanc quodam modo absentiam corporis sui et praesentiam uirtutis suae in omnibus gentibus, et in illa muliere significauit, quae fimbriam uestimenti eius tetigerat, cum requirit dicens: {quis me tetigit?} tanquam absens, requirit: tanquam praesens, sanat. {turbae te,} inquiunt discipuli, {comprimunt, et dicis: quis me tetigit?} quasi enim sic ambularet, ut a nullo prorsus corpore tangeretur, ita dixit, {quis me tetigit?} et illi, {turbae te comprimunt.} et tanquam diceret dominus, tangentem quaero, non prementem. sic etiam nunc est corpus eius, id est, ecclesia eius. tangit eam fides paucorum, premit turba multorum. corpus enim Christi esse ecclesiam, tanquam filii eius, audistis: et si uultis, ipsi estis. apostolus multis locis hoc dicit: {pro corpore,} inquit, {eius quae est ecclesia.} et iterum: {uos autem estis corpus Christi et membra.} si ergo corpus eius sumus, quod tunc corpus ipsius in turba patiebatur, hoc patitur ecclesia ipsius. a turbis premitur: a paucis tangitur. caro eam premit, fides tangit. erigite igitur oculos, obsecro uos, qui habetis unde uideatis. habetis enim quod uideatis. erigite oculos fidei, tangite extremam fimbriam uestimenti, sufficiet ad salutem.
uidete quod audistis ex euangelio tunc futurum, tunc praesens est. {ideo,} inquit, {dico uobis:} propter laudatam centurionis fidem, tanquam alienigenae carne, domestici corde. {propterea,} inquit, {multi ab oriente et occidente uenient.} non omnes, sed {multi:} tamen ipsi {ab oriente et occidente:} istis duabus partibus totus orbis designatur. {multi ab oriente et occidente uenient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Iacob, in regno coelorum: filii autem regni eiicientur in tenebras exteriores. filii autem regni,} Iudaei scilicet. unde {filii regni?} quia legem acceperunt, ad quos prophetae missi sunt, apud quos templum et sacerdotium fuit, qui celebrabant figuras omnium futurorum. quarum enim rerum figuras celebrauerunt, praesentiam non agnouerunt. {filii} ergo {regni ibunt,} inquit, {in tenebras exteriores; ibi erit ploratus et stridor dentium.} uidemus Iudaeos reprobatos, uidemus Christianos ab oriente et occidente uocatos ad quoddam conuiuium coeleste, ut recumbant cum Abraham et Isaac et Iacob; ubi panis iustitia, ubi potus sapientia.
attendite ergo, fratres: hoc enim estis, ex hoc populo estis, iam tunc praedicto, nunc praesentato. de his utique estis, qui uocati sunt ab oriente et occidente recumbere in regno coelorum, non in templo idolorum. estote ergo corpus Christi, non pressura corporis Christi. habetis uestimenti fimbriam, quam tangatis, ut a profluuio sanguinis, id est, carnalium uoluptatum fluxu sanemini. habetis, inquam, uestimenti fimbriam, quam tangatis. uestem putate apostolos, sub textura unitatis adhaerentes lateribus Christi. in his apostolis erat tanquam fimbria minimus et nouissimus Paulus: ipso dicente, {ego sum minimus apostolorum.} in ueste nouissimum et minimum, fimbria est. fimbria cum contemptu aspicitur: sed cum salute tangitur. {usque ad hanc horam et esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphizamur.} quid tam extremum, quid tam contemptibile? tange, si fluxum sanguinis pateris: exiet uirtus de illo cuius uestis est, et sanabit te. fimbria modo tangenda proponebatur, quando ex eodem apostolo legebatur: {si enim quis uiderit eum qui habet scientiam, in idolio recumbentem; nonne conscientia eius, cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum idolothyta? et peribit infirmus in tua scientia, frater, propter quem Christus mortuus est?} quomodo putatis decipi posse simulacris homines, quae a Christianis honorari putant? nouit, inquit, deus cor meum. sed frater tuus non nouit cor tuum. si infirmus es, caue maiorem aegritudinem: si firmus es, cura fratris infirmitatem. qui uident ista, aedificantur ad alia, ut non tantum ibi manducare, sed et sacrificare desiderent. ecce perit infirmus in tua scientia frater. audi, frater: si contemnebas infirmum, etiam fratrem contemnis? expergiscere. quid, si in ipsum Christum peccas? attende enim quod nullo pacto possis contemnere. {sic autem,} inquit, {peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis.} eant nunc, qui ista contemnunt, et recumbant in idolio: nonne erunt prementes, non tangentes? et cum recubuerint in idolio, ueniant et impleant ecclesiam; non salutem accepturi, sed pressuram facturi.
sed timeo, inquies, ne offendam maiorem. time prorsus, ne offendas maiorem; et non offendis deum. qui enim times, ne offendas maiorem, uide ne forte sit maior isto, quem times offendere. maiorem certe noli offendere. haec tibi regula proponitur. nonne manifestum est, eum minime offendendum, qui maior est caeteris? discute nunc maiores tuos. primi tibi sunt pater et mater: si recte educantes, si in Christum nutrientes; audiendi in omnibus, obtemperandum eis in omni iussione; contra maiorem nihil iubeant, et seruiatur illis. quis est, inquis, maior eo qui me generauit? ille qui te ipsum creauit. generat enim homo, creat deus. unde generat homo, nescit: quid generaturus sit, nescit. ille qui te uidit ut faceret, antequam esset quem fecit, certe maior est patre tuo. maior sit patria et ipsis parentibus tuis; ut quidquid iusserint parentes contra patriam, non audiantur. et quidquid iusserit patria contra deum, non audiatur. si enim sanari uis, si post fluxum sanguinis, si post duodecim annos in illo morbo, si post consumpta omnia in medicis, et non recepta sanitate aliquando uis sana fieri, o mulier, quam alloquor in typo ecclesiae, iubet illud pater tuus, et illud iubet populus tuus. sed dicit tibi dominus tuus, {obliuiscere populum tuum et domum patris tui.} quo bono? quo fructu? qua mercede? {quoniam concupiuit,} inquit, {rex decorem tuum.} concupiuit quod fecit: quoniam ut pulchram faceret, foedam amauit. pro infideli et foeda sanguinem fudit, fidelem ac pulchram reddidit, dona sua in te amauit. quid enim sponso tuo contulisti? quid in dotem a priore patre et priore populo accepisti? nonne luxurias et pannos peccatorum? abiecit pannos tuos, discidit cilicium tuum: misertus est, ut ornaret; ornauit, ut amaret.
quid plura, fratres? Christiani audistis, quia {peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis.} nolite contemnere, si non uultis deleri de libro uitae. quamdiu conamur luculenter et delectabiliter uobis dicere, quod dolor noster cogit quomodocumque dicere, et tacere non permittit? quicumque uoluerint ista contemnere, in Christum peccant, uideant quid agant. paganos reliquos colligi uolumus, lapides estis in uia; uenire uolentes offendunt, et redeunt. dicunt enim in cordibus suis: quare nos relinquamus deos, quos Christiani ipsi nobiscum colunt? absit, a me, inquit, ut ego deos gentium colam. noui, intelligo, credo. quid facis de conscientia infirmi, quam percutis? quid facis de pretio, si contemnis quod emptum est? uide quanti emptum est. {peribit,} inquit, {infirmus in tua scientia:} quam te dicis habere, ut scias quia nihil est idolum, et animo cogites deum, et sic recumbas in idolio. in hac scientia perit infirmus. et ne contemnas infirmum, addidit, {propter quem Christus mortuus est.} quem uis contemnere, pretium ipsius attende, et cum morte Christi totum mundum appende. et ne adhuc putares te in infirmum peccare, et leue duceres peccatum ac parui penderes, {in Christum,} inquit, {peccatis.} solent enim homines dicere: in hominem pecco, numquid in deum? nega Christum deum. audes negare Christum deum? an aliud, in idolio cum recumberes, didicisti? non admittit istam doctrinam Christi doctrina. quaero ubi didiceris non esse Christum deum. pagani hoc solent dicere. uides quid faciunt mensae malae? uides quoniam corrumpunt mores bonos colloquia mala? tu ibi de euangelio loqui non potes, et de idolis loquentes audis. amittis ibi quod Christus deus est: et quod ibi bibis, in ecclesia uomis. forte hic audes loqui, forte inter turbas audes murmurare: numquid Christus non homo fuit? nonne crucifixus est? a paganis hoc didicisti, salutem perdidisti, fimbriam non tetigisti. tange et in hoc fimbriam, recipe salutem. sicut eam te tangere docuimus in eo quod scriptum est, {qui uiderit fratrem in idolio recumbentem:} tange illam et de diuinitate Christi. de Iudaeis dicebat eadem fimbria, {quorum patres, et ex quibus Christus secundum carnem, qui est super omnia deus benedictus in saecula.} ecce in quem uerum deum peccas, dum discumbis apud deos falsos.
non est, inquit, deus; quia genium est Carthaginis. quasi si Mars aut Mercurius esset, deus esset. sed quomodo ab ipsis habeatur, attende; non quid sit. nam et ego tecum scio quia lapis est. si genium ornamentum est aliquod; ciues Carthaginis bene uiuant, et ipsi erunt genium Carthaginis. si autem genium daemonium est, audisti et ibi: {quae immolant gentes, daemonibus immolant, et non deo. nolo uos socios fieri daemoniorum.} nouimus quia non est deus; utinam et ipsi sic norint: sed propter eos qui hoc non norunt infirmos, non debet percuti conscientia ipsorum. hoc monet apostolus. nam et illi quod numen habeant et pro numine accipiant illam statuam, ara testatur. quid illic facit ara, si illud non habetur pro numine? nemo mihi dicat, non est numen, non est deus. iam dixi, utinam sic ipsi norint hoc, quomodo nouimus omnes nos. sed quid habeant, pro qua re habeant, quid ibi faciant, ara illa testatur. conuicit omnium colentium mentes, non conuincat recumbentes.
sed non premant Christiani, si premunt pagani. corpus Christi est. nonne hoc dicebamus, quia corpus Christi premebatur, et non tangebatur? tolerabat ille prementes, quaerebat tangentes. atque utinam, fratres, a paganis prematur corpus Christi, a quibus premi solet; Christiani non premant corpus Christi. fratres, ad nos pertinet uobis dicere, ad nos pertinet Christianis loqui. {quid enim mihi de his qui foris sunt iudicare?} ipse apostolus ait. illos aliter alloquimur, tanquam infirmos. blandiendum est illis, ut audiant ueritatem: in uobis secanda putredo est. si quaeritis unde uincantur pagani, unde illuminentur, unde ad salutem uocentur: deserite solemnitates eorum, deserite nugas ipsorum; et si non consentiunt ueritati nostrae, erubescant paucitati suae.
bonus si fuerit qui tibi praeest, nutritor tuus est: malus si fuerit, tentator tuus est. et nutrimenta libenter accipe, et in tentatione approbare. esto aurum. attende mundum istum tanquam fornacem aurificis: in uno angusto loco tria sunt, aurum, palea, ignis. ad illa duo ignis apponitur, palea uritur, aurum purgatur. cessit nescio quis minis, et adductus est ad idolium: uae mihi, quia paleam plango, cinerem uideo. alius non cessit minis, non cessit terroribus; adductus ad iudicem, stetit in confessione sua, non est flexus ad idolium: quid facit flamma? nonne aurum purgat? state in domino, fratres: potentior est qui uocauit uos. minas impiorum ne timueritis. inimicos patimini; habetis pro quibus oretis; prorsus non uos terreant. haec est sanitas, haurite hinc in isto conuiuio: hic bibite, unde satiemini, non illic, unde insaniatis. state in domino. argentei estis, aurum eritis. ista similitudo non a nobis est, de diuina scriptura est. legistis, audistis: {sicut aurum in fornace probauit illos; et sicut holocausti hostiam accepit illos.} ecce quid eritis ad thesauros dei. estote diuites de deo: non eum facturi diuitem, sed de illo futuri diuites. impleat uos, aliud non admittatis ad cor uestrum.
numquid in superbiam uos erigimus, aut dicimus uobis ut aduersus potestates ordinatas contemptores sitis? non hoc dicimus. qui et hinc aegrotatis, tangite et hinc fimbriam illam uestimenti. ipse dicit apostolus: {omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit: non est enim potestas nisi a deo. quae autem sunt, a deo ordinatae sunt. qui autem resistit potestati, dei ordinationi resistit.} sed quid, si illud iubeat, quod non debes facere? hic sane contemne potestatem, timendo potestatem. ipsos humanarum rerum gradus aduertite. si aliquid iusserit curator, nonne faciendum est? tamen si contra proconsulem iubeat, non utique contemnis potestatem, sed eligis maiori seruire. nec hinc debet minor irasci, si maior praelatus est. rursum si aliquid ipse proconsul iubeat, et aliud iubeat imperator, numquid dubitatur isto contempto illi esse seruiendum? ergo si aliud imperator, et aliud deus, quid iudicatis? solue tributum, esto mihi in obsequium. recte, sed non in idolio. in idolio prohibet. quis prohibet? maior potestas. da ueniam: tu carcerem, ille gehennam minatur. hinc iam tibi assumenda est fides tua tanquam scutum, in quo possis omnia ignita iacula inimici exstinguere.
sed insidiatur contra te potens, et molitur contra te potens: acuit nouaculam unde capillos radat, non unde caput incidat. quod dixi, modo audistis in psalmo: {sicut nouacula acuta fecisti dolum.} quare dolum potentis mali nouaculae comparauit? quia non admittitur, nisi ad superflua nostra. sicut capilli in corpore nostro tanquam superflui uidentur, et sine detrimento carnis raduntur; sic quidquid potest tibi facere iratus potens, inter superflua tua numera. tollit paupertatem tuam: numquid tollit diuitias tuas? paupertas tua, diuitiae tuae in corde tuo. superflua tua potuit tollere, damno potuit afficere, permissus et usque ad laedendum corpus. etiam ista uita, cogitantibus aliam uitam; ista, inquam, uita inter superflua deputanda est. nam et martyres contempserunt illam. non uitam perdiderunt, sed uitam acquisierunt.
certi estote, fratres, inimicos non admitti aduersus fideles, nisi quantum prodest tentandis et probandis fidelibus. certi estote, fratres, nemo aliud dicat. omnem curam uestram super dominum mittite, prorsus uos ipsos totos proiicite in illum. non se subducit, ut cadatis. ille qui nos creauit, et de ipsis capillis nostris securitatem nobis dedit. {amen dico uobis,} inquit, {et capilli capitis uestri omnes numerati sunt.} capilli nostri numerati sunt deo: quanto magis mores nostri, cui sic noti sunt capilli nostri? uidete, quia minima nostra non contemnit deus. nam si contemneret, nec crearet. nam et capillos nostros ipse utique creauit, et numeratos habet. sed modo cum sint, inquis, forte peribunt. et hinc audi uocem eius: {amen dico uobis, capillus capitis uestri non peribit.} quid times hominem, o homo in sinu dei positus? tu de illius sinu noli cadere: quidquid ibi passus fueris, ad salutem ualebit, non ad perniciem. laniatus membrorum martyres pertulerunt, et timent Christiani iniurias temporum Christianorum? qui tibi facit iniuriam modo, timens facit. non dicit aperte, ueni ad idolum: non dicit aperte, ueni ad aras meas, ibi conuiuare. et si dixerit, et nolueris, hoc conqueratur, hoc in postulationem, hoc in querimoniam deponat: noluit uenire ad aras meas, noluit uenire ad templum quod ueneror. hoc dicat. non audet dicere: sed alia machinatur dolose. para capillos, nouaculam acuit: ablaturus est superflua tua, rasurus quidquid relicturus es. tollat quidquid permanebit, si potest. quid tulit potens nocens? quid magnum tulit? quod fur, quod effractor; ut multum saeuiat, quod latro. si et ad ipsum corpus occidendum permissus fuerit, quid tollit nisi quod latro? honoraui, cum dixi, latro. nam qualiscumque latro, homo est. quod febris, quod scorpius, quod fungus malus. ista tota potentia saeuientium est, facere quod fungus. manducant homines fungum malum, et moriuntur. ecce in qua fragilitate est uita humana: quam quandoque relicturus es, noli pro illa sic pugnare, ut tu relinquaris.
uita nostra Christus est: Christum attende. pati uenit, sed et glorificari; contemni, sed etiam exaltari; mori, sed etiam resurgere. opus te terret, mercedem uide. quare uis peruenire delicatus ad eam rem, ad quam non perducit nisi labor? sed times ne perdas argentum tuum; quia ad argentum tuum cum magno labore peruenisti. si ad argentum quod quandoque uel moriens amissurus es, non peruenisti sine labore; ad uitam aeternam sine labore uis peruenire? charior sit tibi illa, ad quam post omnes labores sic peruenies, ut nunquam amittas. si hoc tibi charum est, ad quod post omnes labores sic peruenisti, ut aliquando amissurus sis; quanto magis illa perpetua desiderare debemus?
uerbis ipsorum ne credatis, nec timeatis. hostes nos dicunt idolorum suorum. sic praestet deus, et det omnia in potestate, quomodo dedit quod fractum est. hoc enim dicimus charitati uestrae, ne faciatis ista, quando in potestate uestra non est, ut faciatis illud. prauorum hominum est, furiosorum Circumcellionum, et ubi potestatem non habent saeuire, et uelle mori properant sine causa. audistis quae uobis legimus, omnes qui nuper in Mappalibus adfuistis. {cum data uobis fuerit terra in potestatem} - prius ait, {in potestatem,} et sic dixit quae facienda sunt - , {aras eorum,} inquit, {destruetis, lucos eorum comminuetis, et omnes titulos eorum confringetis.} cum acceperitis potestatem, hoc facite. ubi nobis non est data potestas, non facimus; ubi data est, non praetermittimus. multi pagani habent istas abominationes in fundis suis: numquid accedimus, et confringimus? prius enim agimus, ut idola in eorum corde frangamus. quando Christiani et ipsi facti fuerint, aut inuitant nos ad tam bonum opus, aut praeueniunt nos. modo orandum est pro illis, non irascendum illis. si mouet dolor magnus, aduersum Christianos mouet, aduersum fratres nostros mouet, qui sic uolunt intrare in ecclesiam, ut hic corpus habeant, alibi cor. totum intus esse debet. si intus est quod uidet homo, quare foris est quod uidet deus?
sciatis autem, charissimi, murmura illorum coniungere se cum haereticis, cum Iudaeis. haeretici, Iudaei et pagani unitatem fecerunt contra unitatem. quia contigit ut in aliquibus locis disciplinam acciperent Iudaei propter improbitates suas; criminantur, et suspicantur, aut fingunt, quia talia de illis semper quaeramus. quia contigit ut alicubi haeretici poenas darent legibus pro impietate et furore uiolentiarum suarum; iam dicunt nos per omnia quaerere aliquam incommoditatem ipsorum ad perniciem. rursus quia contra paganos placuit ut leges ferrentur, imo pro paganis, si sapiant - sicut enim pueris insensatis ad lutum ludentibus, et manus inquinantibus, paedagogus cum uenit seuerus, lutum de manu excutit, codicem porrigit: ita uoluit deus per principes subditos sibi terrere corda insensata puerilia, ut abiiciant lutum de manibus, et aliquid utile faciant. quid est utile de manibus? {frange esurienti panem tuum, et egenum sine tecto induc in domum tuam.} et tamen pueri euadunt ab oculis paedagogi, et redeunt ad lutum furtim; et quando inueniuntur, abscondunt manus, ne uideantur -: quia ergo uoluit deus, putant nos ubicumque quaerere idola; qua cum inuenerimus, in omnibus locis frangere. quare? non ante nos sunt loca, in quibus sunt? aut uere ignoramus ubi sint ista? et tamen non facimus: quia non dedit in potestatem deus. quando dat deus in potestatem? quando Christianus erit cuius res est. modo factum uoluit cuius res est. si nollet ipsum locum dare ecclesiae, et tantum iuberet in re sua non esse idola; puto quia debuit summa deuotione fieri, ut a Christianis adiuuaretur absens Christiana anima, quae in terra uult deo gratias agere, non uult ibi aliquid esse in contumeliam dei. huc accedit, quia ecclesiae dedit ipsa loca. et in re ecclesiae idola futura erant? fratres, ecce quid displicet paganis. parum est illis quia de uillis ipsorum non illa tollimus, non illa frangimus: et in nostris uolunt ea seruari. contra idola praedicamus, de cordibus illa tollimus: sumus persecutores idolorum: profitemur. numquid seruatores? non facio ubi non possum; non facio ubi conqueritur dominus rei: ubi autem uult fieri, et gratias agit; reus ero; si non fecero.
